Kalit so'z: Asalari

Asalarichilik qayerda rivojlangan?

Asalarichilik qayerda rivojlangan?

Asalarichilik
Asalarichilik – qishloq xo‘jaligining tarmoqlaridan biri bo‘lib, asalarilarni asal, mum va boshqa mahsulotlar (asalari suti, asalari yelimi, asalari zahari va boshqalar) olish, shuningdek qishloq xo‘jaligi ekinlari hosildorligini oshirish uchun ularni changlatish maqsadlarida boqishdir. Ispaniyadagi Aran g‘oridan topilgan arxeologik ma’lumotlarga ko‘ra asalarichilik miloddan avvalgi 10-5-ming yilliklarda ham mavjud bo‘lgan degan taxminlar bor. “Tavrot”, “Bibliya” kabi diniy kitoblarda ham asalarichilik to‘g‘risida ma’lumotlar keltiriladi. Asalarichilik tarixida bir necha bosqichlar bo‘lgan. Dastlab odamlar asalni o‘rmon va tog‘larda daraxtlarning kovaklari, toshlar yoriqlari, g‘orlarga uya qo‘ygan asalarilardan olganlar. Bunday asalarichilik terimchilik va ovchilikning bir turi hisob
Senotainioz – asalari kasalligi

Senotainioz – asalari kasalligi

Asalarichilik
Senotainioz invazion kasallik bo‘lib, uni senotainiya pashshasining lichinkalari qo‘zg‘atadi. U asalarining ko‘krak bo‘shlig‘ida parazitlik qiladi. Kasallikni qo‘zg‘atuvchilar. Mamlakatimizda  senotaniya pashshasi faqat janubda va o‘rta mintaqalarda uchraydi. U kumushrang pashsha bo‘lib, uy pashshasiga o‘xshaydi, faqat undan rangi ochiqroq. Senotaniya pashshasi juda ko‘p nasl qoldiradi va uy pashshasidek tuxum qo‘ymay, tirik qurt qo‘yadi. Urg‘ochi pashshaning qornida 100 dan 700 gacha lichinka bo‘ladi. Lichinka tanasining uzunligi 0,7-0,8 mm, eni esa 0,17 mm bo‘ladi. Senotaniya pashshasining urg‘ochisi lichinkalarini asalari tanasiga qo‘yadi. Ular asalari tanasining tashqi pardasini kemirib ichiga joylashgach, u yerda rivojlanishning ma’lum bosqichlarini o‘taydi. Keyin esa undan c
Aholi xonadonlarida asalari oilasi boqish bo‘yicha tavsiyalar

Aholi xonadonlarida asalari oilasi boqish bo‘yicha tavsiyalar

Asalarichilik
Aholi xonadonlarida asalari oilasi boqish bo‘yicha tavsiyalar   Asalari bejiz yetti xazinaning biri, deb hisoblanmaydi. Haqiqatan ham bu foydali hasharotning foydasi juda katta. Uning asali, zahri, suti propolisi, gulchangi ko‘pgina xastaliklarga davo. Shuningdek, uning mumi sanoatimizda muhim xomashyo hisoblanadi. Asalarilar o‘simlik gulini chetdan changlantirishi natijasida, ularning turlarini sog‘lomlashtirish va yuqori mahsuldor navlarni vujudga keltirishga sharoit yaratadi va ularning hosilini ma’lum darajada oshiradi. Asalari oilasi. Asalarilarning o‘rtacha oilasi 50–80 ming ishchi asalari, yuzlarcha erkak asalari va bitta ona asalaridan tashkil topadi. Shu bilan bir vaqtda, oilada tuxum, lichinka va g‘umbaklar ham bo‘ladi. Uyaning ko‘p qismini ishchi asalarilar t
Asalni qanday qilib tozalash va navlarga ajratish mumkin?

Asalni qanday qilib tozalash va navlarga ajratish mumkin?

Asalarichilik
Asal tarkibida ikki xil mexanik aralashma bo‘ladi: tabiiy va keyin tushgan har xil aralashmalar. Chang va kraxmal zarrachalari, suvo‘tlari hujayralari, achitqi va boshqalar tabiiy mexanik aralashmalarga kiradi, ularning asalga tushishi asalarichiga bog‘liq emas. Boshqa aralashmalar – mum parchalari, yog‘och, o‘lgan asalari tanasi yoki uning qismlari, asalari lichinkasi, yordamchi mayda-chuyda axlat zarrachalarining tushishi asalarichiga bog‘liq. Arizordan asal juda toza chiqishi, unda hech qanday aralashmalar bo‘lmasligi kerak. Aks holda, ifloslangan asalni tayyorlov-savdo bazalarida tozalashga to‘g‘ri keladi, buning uchun asal isitiladi, bu esa uning sifatini anchagina tushiradi. Asal ifloslanishining oldini olish uchun asalarichi bir qator qoidalarga rioya qilishi kerak: asalarilar
Asal qanday saqlanadi?

Asal qanday saqlanadi?

Asalarichilik
Harorat 10˚C dan past va 27˚C dan yuqori bo‘lmagan sharoitda asal ko‘p vaqt buzilmasdan turadi. Xonaning ichi quruq bo‘lsa, boshqa haroratda ham asal yaxshi saqlanadi. Asalning tarkibidagi suv 21 foizdan yuqori bo‘lsa, u tezda bijg‘iy boshlaydi. Bijg‘ish vaqtida asaldagi qand spirtga aylanadi. Bijg‘ish asal tarkibida doim bo‘ladigan achitqilar ta’sirida bo‘ladi, achish esa sirka kislota bakteriyalari ta’sirida boradi. Bijg‘ishdan to‘xtatish uchun asalni 70˚C issiqlikda 10 daqiqa isitish va tezda sovitish kerak. Odatda cho‘kib qolgan (kristallangan) asal tezroq bijg‘iydi. Chunki tagidagi cho‘kmada suv kam bo‘lib, ustidagi suyuq qismida suv 30% gacha ko‘payib ketadi. Asal saqlanadigan xona toza, quruq va harorat 10˚C dan past bo‘lishi, havo namligi 60-80% ni tashkil etishi lozim. Ar
Eng ko‘p asal beruvchi o‘simliklar haqida

Eng ko‘p asal beruvchi o‘simliklar haqida

Foydali ma’lumotlar
Asalshirali o‘simliklar (nektarli o‘simliklar) – asalari nektar va gulchangi yig‘ib oladigan yopiq urug‘li o‘simliklar, asalarilarning asosiy oziq bazasi. Nektarni gultoji yoki gulkosa barglar, tuguncha devori yoki gul o‘rnida joylashgan maxsus nektar bezlari ishlab chiqaradi. Ayrim o‘simliklarda bunday bezlar barg bandi yoki gulyon barglarida, hatto poyada ham joylashgan. Nektar miqdori o‘simlik turiga bog‘liq. Masalan: bitta gul ishlab chiqaradigan nektar miqdori tropik o‘simlik – arxideyada 30 g gacha, jo‘kada – 0,15-7,46 mg, qashqarbedada – 0,16 mg ga teng. Asalshirali o‘simliklar gulidan yig‘ilgan nektar va gul changini asalarilar va asalarisimonlar oilasiga mansub boshqa hasharotlar asalga va pergaga aylantiradi. Ayrim o‘simliklar nektar bilan birga qatronga o‘xshash modda ham
Asalarini boshqa arixonaga o‘tkazish usuli

Asalarini boshqa arixonaga o‘tkazish usuli

Asalarichilik
Kasallikning asalarilarni ko‘chirish usuli foyda bermaydigan formalarida ularni haydash usuli qo‘llaniladi. Asalarilarni tozalangan, dezinfeksiya qilingan arixonalarga ko‘chirishni asal yig‘ish davri yaxshi borayotgan vaqtda, kechqurunlari o‘tkazish tavsiya etiladi. Boshqa arixonaga o‘tkazishdan oldin kasal asalarilar turgan arixonani nariroqqa surib, uning o‘rniga so‘ndirilmagan ohakning 10% li eritmasidan sepib, qaytadan chopiladi. Shundan keyin eski arixona o‘rniga yangisi qo‘yiladi. Uning ichiga toza sun’iy mum inlari bor romlar solinadi. Arixona bo‘z bilan yopilib, ustiga davolash sharbati quyilgan idish qo‘yiladi. Yangi arixonadagi arilar qo‘nadigan taxtaning usti qog‘oz bilan yopiladi. Keyin kasal oilani ko‘rib chiqib, undagi ona ari Titov katakchasiga solinadi va bu katakchadagi
Toza asal sotamiz

Toza asal sotamiz

Asalarichilik
Narxi: turiga qarab turlicha narxda 40 mingdan 100 ming so‘mgacha. Yetishtiruvchi: Avezov G‘olib Boboqulovich. Manzil: Buxoro viloyati, Shofirkon tumani, Yangiobod qishlog‘i, Mingchinor mahallasi 1-uy. Telefon: +99897-300-25-85. Ma’lumot: Asalning turlari ko‘p bo‘lib, bahorgisi kavrak, shirin miya, yantoq va shu kabi cho‘l va tog‘ o‘simliklaridan olingan. Bu asallar shifobaxshlik xususiyatiga ega bo‘lib, mahalliy tilda may asali deb ataladi. Bahorgi asalning 1 kg mi 50 ming so‘m. Yozgi asalga beda, yantoq, paxta va shu kabi ekinlardan olingan asallar kiradi. Uning 1 kg mi narxi 40 ming so‘m. Bundan tashqari ko‘p yillik asallar bo‘lib, ularning narxi yil o‘tgan sayin oshib boradi. Ya’ni 1 kg mi 80-150 ming so‘mgacha.
Asalari sotamiz

Asalari sotamiz

Asalarichilik
Narxi: “karpat” zotli asalari uyalari sotiladi. Standart narxda bir ramka asalari 100 ming so‘m. Mutaxassis: Avezov G‘olib Boboqulovich. Manzil: Buxoro viloyati, Shofirkon tumani, Yangiobod qishlog‘i, Mingchinor mahallasi 1-uy. Telefon: +99897-300-25-85. Ma’lumot: yashik alohida narxda, bitta yashik 200 ming so‘m. Yashikda nechta ramka bo‘lishiga qarab narxi oshadi. Masalan: 4 ta ramka bo‘ladigan bo‘lsa, 400 ming so‘m bo‘ladi. Lekin, shu mavsumning o‘zidan boshlab asal beradi. Bundan tashqari asalari yashigiga kerak bo‘ladigan to‘sqich taxta, asalari yostiqchasi, karmushka kabi jihozlar shuningdek, ish faoliyatida foydalaniladigan yuz niqob, dimar, pichoq, iskana, kapchasi, medagon kabi jihozlar ham bor.
Asalari chaqqanda qancha zahar ajratadi?

Asalari chaqqanda qancha zahar ajratadi?

Asalarichilik
Asalari zahari ya’ni apitoksin (lot. apis – asalari, yun.toxikon – zahar) – ishchi asalarilar tanasidagi ipsimon bezlari ajratadigan o‘tkir hidli achchiq, och sariq, shaffof suyuqlik. Asalari zahari tarkibida biologik faol moddalar, fermentlar, erkin aminokislotalar, chumoli, xlorid, ortofosfat kislotalari, gistamin, xolin, triptofan, oltingugurt, magniy fosfat va boshqa moddalar bor. Asalari zahari tarkibidagi ta’sir qiluvchi moddalar gistamin glikozidi, lipidlar, hayvonot saponinlariga yaqin turadigan moddalardan iborat. Suvda tez, chumoli kislotada va 60°C li spirtda sekin eriydi. Asalari chaqqanda 0,2-0,3 mg zahar ajratadi. Asalari chaqqan joyda qattiq og‘riq va shish paydo bo‘ladi. Asalari chaqqan paytda, o‘sha joyga darhol validol eritmasi yoki sarimsoq kesib surtilsa, og‘riq q