Atirgul qanday yetishtiriladi?

Ekish uchun tavsiya etilgan atirgul navlari: Qora magiya, Papilon, Burgun, Salvidor, Kulin Yelezaveta, Moskovskiy, Prezident, Anjelika va h. k.

Koʻchat tayyorlash. Yozning oʻrtalarida chala yarim pishgan naʼmatak teriladi, dukkaklari chaqib olinadi va oʻradagi qumga aralashtirib koʻmiladi. Koʻmil-gandan soʻng 3-4 kun davomida suv sepilib turiladi. 15-20 kun oʻtgandan soʻng koʻmilgan naʼmatak qumdan olinadi, yoyib quritiladi.

Quriganlari elanib, qumdan ajratiladi, mato xaltaga solib, soya va quruq joyda saqlanadi. Naʼmatak urugʻi noyabr oyida yana qalinligi 25-30 sm boʻlgan hoʻl qumga aralashtirib koʻmiladi. Mart oyining 5-10 sanalarida qumdan kovlab olinib, elanadi va 10-15 sanalarda yerga sepiladi. Sepilgan urugʻ 20-25 kun davomida unib chiqadi.

May oyining oʻrtalariga borib yagana qilinadi. Nihollar payvand paytigacha parvarish qilinadi. Avgust oyining 10-15larida payvand qilishga yetiladi. Payvand qilish uchun atirgulning sogʻlom pishgan koʻz navdasi tanlab olinadi. Koʻzli navda gulning past qismidan 20-25 sm. qoldirib kesiladi. Kesilgan navdaning tepa yumshoq qismi ham kesib olib tashlanadi. Qolgan sogʻlom navdadan koʻz olib, namatak tanasiga payvand qilinadi. Payvand qilingandan soʻng 20-22 kundan keyin kurtak chiqadi, asta-sekin rivojlanib, shoxga aylanadi va 9-10 oydan soʻng ilk gulini beradi.

Ekish uchun joy tanlash va yerni tayyorlash. Gul yetishtirish uchun ajratilgan maydon tekis va uncha katta boʻlmagan (2-3o gacha) nishablikda boʻlishi lozim. Yer maydoni kuz oylarida tayyorlanadi. Organik oʻgʻitlar berib, 20-30 sm chuqurlikda chopiladi. Tuproq begona oʻtlardan tozalanadi, xaskashlanadi va pushta olinadi. Ular kaltaroq, balandligi 20-25 sm, kengligi 70 sm boʻlishi kerak. Ekishdan oldin maydon sugʻoriladi. Koʻchatlar 70×60 sm va 70×70sm sxemada ekiladi.

Ekish. Atirgullarni ekishning eng maqbul payti bahor faslidir. Ekish oldidan atirgulning ildizlari tekshirib chiqiladi, singan va titilgan ildizlar kesib tashlanadi, qolgan sogʻlom ildizlar esa loy va qoramol axlatidan tayyorlangan atalaga botirib olinadi. Gul koʻchatini ekish uchun eni 30×30 sm, chuqurligi 30 sm kattaligidagi chuqur qaziladi. Koʻchat oʻtqazishdan oldin bu chuqur suv bilan toʻldiriladi. Tuplar koʻchatzordagi holatidan bir oz chuqurroq (3-4 sm) qilib, payvand qilingan tarafini kun chiqish tomonga qaratib oʻtqaziladi. Payvand boʻlgan joyi yer yuzasida 45-50 sm tepada boʻlishi lozim. Nam koʻtarilib ketmasligi uchun aylana ariq betiga 3-4 sm qalinlikda qipiq yoki yangi ot goʻngi sepib qoʻyiladi. Uzun shoxlari qirqib, kalta qilinadi. Qirqishda yangi novdalar hosil boʻlishi uchun toʻrt-olti kurtak qoldirilishi kerak. Oʻsimlik oʻtqaziladigan kuni har bir chuqurga 6-8 kg hisobidan chirigan goʻng tuproqqa aralashtirib solinadi. Agrotexnika tadbirlari ioʻgʻri olib, borilganda oʻsimlik tupidan 8-12 donagacha gul olish mumkin

Sugʻorish. Sugʻorishda naʼmatak unib chiqqandan keyin yer chala, yaʼni har 10 kunda 2-3 marotaba sugʻoriladi. Payvand qilingandan soʻng tagidan nam ketmasligi kerak. Keyin koʻchat hafta davomida 1 marta sugʻorilib turiladi.

Oʻgʻitlash. Atirgul koʻchatlari asosan mahalliy oʻgʻitlar bilan oziqlantiriladi.

Qator oralariga ishlov berish. Ishlov berish ishlari sugʻorilgandan 2-4 kundan soʻng bajariladi. Tuproqni yumshatish dastlabki yillari 3-4 marotaba amalga oshiriladi. Qator oralari qoʻl kuchi bilan 10-15 sm chuqurlikda chopiq qilinadi va begona oʻtdan tozalanadi.

Atirgul shox-shabbasini kesish. Atirgul asosan erta bahorda butaladi. Butalgan shoxlar yoz boʻyi kelgusi yil uchun oʻrinbosar novdalar chiqaradi. Gullaydigan atirgullar kalta qoldirib butaladi. Yer muzlashdan bir necha kun ilgari atirgul tuplaridagi barglar batamom tushadi. Ortiqcha novdalar olib tashlanadi.

Tup boʻgʻizi atrofiga 40-50 sm balandlikda tuproq oʻyiladi. Shu tarzda atirgullar qishlaydi. Erta bahorda kurtaklar boʻrtmasdan oldin boʻgʻiz atrofidan tuproq olinadi, usti ochiladi, ildiz boʻgʻizi tozalanadi, shikastlangan va singan, uchlarini sovuq urgan novdalar qirqib tashlanadi.

Kasallik va zararkunandalarga qarshi kurashish. Shiraga qarshi 20 g anabazin yoki nikotin sulfatni yoxud 50 g yashil sovunni 10 l suvga qoʻshib tayyorlangan eritma purkaladi. Oʻrgimchakkanaga qarshi tiofos eritmasi purkaladi. Bu eritma 10 l suvga 5-6 g tiofos solib tayyorlanadi. Un-shudring kasalligiga qarshi 10 l suvga 20 g toʻtiyoyi va 200 g yashil sovun qoʻshib tayyorlangan eritma ishlatiladi. Atirgulning zang kasalligiga moyilligi kuchli. Unga qarshi oltingugurt sepiladi.

 

A.Ubaydullayev

Manba: agro.uz sayti

 2,598 marta ko‘rilgan,  2 marta bugun ko‘rildi

2 ta mulohaza

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan

Ushbu sayt spamga qarshi kurashda Akismet’dan foydalanadi. Qoldirgan izohlaringiz qanday qayta ishlanishi bilmoqchi boʻlsangiz, shu havola orqali sahifaga oʻting.