Foydali ma’lumotlar

Qovunning un shudring kasalligiga chidamli navlari

Qovunning un shudring kasalligiga chidamli navlari

Foydali ma’lumotlar
Mamlakatimiz polizchiligi ko‘p asrlik tarixga ega. Ayniqsa, xalqimiz qovunni sevib iste’mol qiladi. Yurtimizda hozirda qovunning 130 dan ortiq madaniy navlari tarqalgan bo‘lib, ular pishib yetilish muddati, hosildorligi, ta’mi, meva vazni, saqlanish muddati bo‘yicha o‘zaro farqlanadi. Ota-bobolarimiz tomonidan yaratilgan qovunlarning ko‘pchiligi jahonda shuhrat qozongan. Qovunning mevasi ajoyib ta’mga hamda ko‘pgina foydali xususiyatlarga ega. Uning tarkibida 85-92% suv, 8-15% quruq modda, 0,8 % oqsil, 1,8% kletchatka, 6,2% boshqa uglevodlar, 0,9% moy, 20-30 mg/% askorbin kislotasi, temir, kalsiy, magniy, kaliy kabi mikroelementlar, organik va mineral tuzlar mavjud. Yurtimiz qovun navlari mevalaridagi qand moddasi miqdori 14-16% ga yetadi. Tarkibida fruktoza moddasi miqdori ko‘p bo‘l
Navbatlab ekish qanchalik muhim?

Navbatlab ekish qanchalik muhim?

Foydali ma’lumotlar
Navbatlab ekishda hatto parnik va issiqxonalarda ham rioya qilish kerak. Masalan, pomidor, qalampir, baqlajon va kartoshkani albatta boshqa ekinlar bilan navbatlashtirib ekish kerak. Ular o‘zi uchun ham yomon o‘tmishdosh hisoblanadi. Respublikaning sug‘oriladigan maydonlarida mo‘ljallangan ilmiy almashlab ekish usulining o‘zgartirilishi birinchidan zamon talabi bo‘lsa, ikkinchidan suv va texnikadan unumliroq foydalanish imkonini beradi hamda sug‘oriladigan har bir gektardan samaraliroq foydalanish, dehqon-fermer xo‘jaligini rivojlantirish uchun qulay shart-sharoitlarni vujudga keltiradi. To‘g‘ri tashkil qilingan navbatlab ekish chorva mollarini to‘yimli, oqsilli ozuqalar bilan ta’minlashga ham yordam beradi. Yangi yerlarni o‘zlashtirish va navbatlab ekishni tashkil etish. Navbatla
Ildizpoyali begona o‘tlar

Ildizpoyali begona o‘tlar

Foydali ma’lumotlar
Ildizpoyali begona o‘tlar O‘zbekistonning hamma sugoriladigan va lalmikor yerlarida uchraydi. Bu o‘tlar boshqa begona o‘tlardan ko‘ra bir necha baravar zarar keltiradi. Chunki ularning ko‘payish imkoni bir necha barobar yuqori. Ildizpoyali begona o‘tlarning yer ostidagi ildiz bo‘g‘imlarining har bir bo‘lagi alohida o‘simlik bo‘lib o‘sadi. Bundan tashqari ular urug‘laridan ham ko‘payadi. Ular juda zich bo‘lib to‘plab o‘sadi, madaniy o‘simliklarni siqib mutlaqo yo‘qotib yoboradi, ko‘payishi vegetativ va generativ tashqi noqulay sharoitlarga juda chidamli. Bir dona ildiz bo‘g‘imi quruq tuproqda uzoq qolib ketib, ozgina namni singdirib olishi bilan avj olib o‘sa oladi. O‘zbekistonning sug‘oriladigan yerlarida ildizpoyali begona o‘tlardan: g‘umay, salomalaykuml, ajriq, qamish, achchiqmiya
Beda qandalasi zarari va unga qarshi kurash choralari

Beda qandalasi zarari va unga qarshi kurash choralari

Foydali ma’lumotlar
Markaziy Osiyoda so‘qir qandalalar oilasining 650 turi (170 avlodi) tarqalgan bo‘lib, ulardan 1% gina madaniy o‘simliklarga zarar keltiradi. O‘zbekistonda 13 turi uchraydi, ammo ulardan atigi ikki turi beda va dala qandalasi g‘o‘zada zarar yetkazadi. So‘qir qandalalar – tanasi kichik va o‘rta o‘lchamga ega bo‘lgan nozik hashoratlardir. Mo‘ylovlari boshlaridan uzun, to‘rt bo‘g‘imli, ikkinchi bo‘g‘imi birmuncha uzun, qolgan xalqasimon bo‘g‘imlari ingichkaroq ko‘rinishga ega. Oddiy ko‘zlari mavjud emas. Xartumchasi erkin joylashgan, to‘rt bo‘g‘imli. Elkasining oldingi qismi o‘rta qismiga nisbatan keng, uning old qirrasi to‘g‘ri yoki biroz o‘yiqlari bor. Ikki juft qanotlari, ba’zi bir xolatlarni hisobga olmaganda, yaxshi rivojlangan. Panjalari uch bo‘g‘imli, tirnoqlarining o‘simtalari bor.
Bog‘lardagi bahorgi yumushlarni o‘tkazish bo‘yicha tavsiyalar

Bog‘lardagi bahorgi yumushlarni o‘tkazish bo‘yicha tavsiyalar

Foydali ma’lumotlar
Hosilli bog‘ va tokzorlarni erta bahorda (mart oyi boshlarida) oziqlantirish zarur bo‘lib, bunda sof holda 120 kg/ga azotli, 90 kg/ga fosforli, 30-45 kg kaliyli o‘g‘itlarni 20-25 sm chuqurlikka solish kerak. Tuproq unumdorligi past bo‘lgan bog‘larda ekinlar hosildorligini oshirish maqsadida ushbu me’yor 20-30 foizga oshiriladi. Mineral o‘g‘itlar organik o‘g‘itlar bilan birgalikda berilsa, samarasi ancha oshadi. Yog‘ingarchilikning kam kuzatilishi, tuproqda namlikning yetarli darajada bo‘lmasligi mevali daraxtlarning yaxshi o‘sib-rivojlanishiga, mevalari to‘liq shakllanmay, mayda bo‘lib qolishiga sabab bo‘ladi. Shu bois bahorning ilk kunlarida bog‘-tokzorlarga albatta yaxob suvi berish zarur. Bunda bog‘lar 1500-2000 m3/ga, tokzorlar 1200-1500 m3/ga me’yordagi suv bilan 3-4 kun davomida s
Limon daraxti kasalliklariga qarshi kurashish

Limon daraxti kasalliklariga qarshi kurashish

Foydali ma’lumotlar
Sitrus o‘simliklari ko‘pincha soxta qalqondor, o‘simlik bitlari, kanalar bilan zararlanadi. Qalqondorlarga qarshi 0,3% li Fazolon eritmasi 5-6 kun oralatib 2 marta purkaladi. Karate preparatini 0,3% li qilib sepsa ham bo‘ladi. Bunda o‘simlikning hamma qismini, ayniqsa, barglarini pastki tarafidan ho‘llash zarur. O‘simlik g‘unchalagan va gullagan davrida purkash mumkin emas. Ishlov ertalab va kechqurun yoki bulutli kunlarda o‘tkaziladi. Qora kuyasimon zamburug‘lar barglar yuvilganda ketmaydi. Barglar 1% li Bordo suyuqligi eritmasi yoki 0,5% mis, xlor oksidi eritmasi bilan qo‘shimcha purkalgandagina xolos etadi. O‘rgimchakkanaga qarshi 0,2% li Keltan yoki 1% li Danitol eritmasini purkash yaxshi samara beradi. Vaqti-vaqti bilan yuvib turish ham foydali. O‘simlik tanasi gom
Eng ko‘p asal beruvchi o‘simliklar haqida

Eng ko‘p asal beruvchi o‘simliklar haqida

Foydali ma’lumotlar
Asalshirali o‘simliklar (nektarli o‘simliklar) – asalari nektar va gulchangi yig‘ib oladigan yopiq urug‘li o‘simliklar, asalarilarning asosiy oziq bazasi. Nektarni gultoji yoki gulkosa barglar, tuguncha devori yoki gul o‘rnida joylashgan maxsus nektar bezlari ishlab chiqaradi. Ayrim o‘simliklarda bunday bezlar barg bandi yoki gulyon barglarida, hatto poyada ham joylashgan. Nektar miqdori o‘simlik turiga bog‘liq. Masalan: bitta gul ishlab chiqaradigan nektar miqdori tropik o‘simlik – arxideyada 30 g gacha, jo‘kada – 0,15-7,46 mg, qashqarbedada – 0,16 mg ga teng. Asalshirali o‘simliklar gulidan yig‘ilgan nektar va gul changini asalarilar va asalarisimonlar oilasiga mansub boshqa hasharotlar asalga va pergaga aylantiradi. Ayrim o‘simliklar nektar bilan birga qatronga o‘xshash modda ham
Zaytunning shifobaxsh xususiyatlari

Zaytunning shifobaxsh xususiyatlari

Foydali ma’lumotlar
Yurak tomirlari va arterial sog‘lik uchun foydalari Zaytun mevasi va zaytun moyidagi ayrim yog‘ kislotalari mono-to‘yinmagan hisoblanadi. Mono to‘yinmagan yog‘ kislotalari tarkibida xolesterin bo‘lmaydi. Shu sababli zaytun moyi xolesterin miqdorini oshirmaydi, balki uni nazorat ostida saqlab turadi. Zaytun moyi tarkibida inson tanasi uchun muhim bo‘lgan omega-6 linoleik kislotasi ham mavjud. Mana shu xususiyati tufayli sog‘lik muammolari bilan shug‘ullanuvchi (Jahon Sog‘liqni saqlash tashkiloti kabi) tashkilotlar aholisi arteriya qon tomirlari aterosklerozi va qandli diabet kasalligi bilan ko‘p og‘rigan davlatlarda iste’mol qilinadigan yog‘ kislotalarning kamida 30% i omega-6 dan iborat bo‘lishi kerakligini tavsiya qiladi. Bu zaytunning ahamiyatini yanada ko‘proq oshiradi. Bu sohada
Zaytun mevasi va yog‘ining foydalari

Zaytun mevasi va yog‘ining foydalari

Foydali ma’lumotlar
Zaytun yog‘i inson organizmi uchun nihoyatda foydali bo‘lib, qonda xolesterinning zararlisini (LDL) kamaytirish, foydali xolesterinni (HDL) ko‘paytirish xususiyatiga ega. Zaytun mevasi tarkibida yuzdan ortiq moddalar, asosan, moy, oqsil, glikozidlar, darmondorilar bor. Yer yuzida yetishtiriladigan zaytun mevasining 90%idan yog‘ olinadi, bunda uni konservantlar qo‘shmasdan turib uzoq muddat saqlash mumkinligi tahsinga sazovor. Hozirgi zamon ilmiy tadqiqotlari va izlanishlari zaytun mevasi va yog‘i to‘g‘risida qanday tavsiyalar bermoqda?  Nyu-york universitetidan doktor Ahrens bunday deydi: “O‘rta yer dengizi mamlakatlari aholisining dunyoning boshqa mamlakatlari aholisidan yurak, qon-tomir kasalliklari bilan sezilarli kam og‘rishining eng asosiy omili ularning zaytun yog‘i iste’mol
Nok parvarishlash bo‘yicha tavsiyalar

Nok parvarishlash bo‘yicha tavsiyalar

Bog‘dorchilik, Foydali ma’lumotlar
Ekish uchun tavsiya etiladigan nok navlari: Vilyams, Lesnaya Krasavisa, Lyubimisa Klappa, Olive de Serr, Podarok, Starkrimson va boshqalar. Ko‘chatlarni ekishga tayyorlash va ekish. Ko‘chatlarni ekishga tayyorlashda avvalo, tomorqa maydonida suvning yurishi hisobga olinib, yer yaxshi tekislanadi. Maydonning har kvadrat metriga 6–10 kg go‘ng (chirindi), 200–250 g fosfor, 100–120 g kaliy va 150–200 g ammoniyli azot o‘g‘iti solinib, chuqur (25–30 sm) haydaladi. Nokni payvandtaglariga qarab ekish sxemasi o‘zgaradi: kuchli o‘suvchi payvandtagda – 6×5 m (sug‘oriladigan bo‘z tuproqlarda) va 5×5 m (shag‘alli-qumli tuproqlarda), o‘rta bo‘yli payvandtagda 5×4 m, past bo‘yli payvandtagda – 3×2,5 m (3 m – ko‘chat qatorlari orasidagi masofa, 2,5 m – ko‘chatlar orasidagi masofa). Olma ko‘chatlarin