Yeryongʻoq qanday yetishtiriladi?

Ekish uchun tavsiya etiladigan navlar: Qibray–4, Lider, Mumtoz, Salomat va Toshkent–112.

Yeryongʻoq urugʻligini tanlash va ekishga tayyorlash. Qibray–4, Lider, Mumtoz navlarida dukkagida ikkita donli, Salomat va Toshkent–112 navlarida esa,  2-3 yirik donli boʻlgan, poʻstlogʻi qoraymagan va mexanik zararlanmagan yeryongʻoqlar tanlab olinadi. Urugʻlik yeryongʻoqlar qoʻl mehnati yordamida chaqib ekishga tayyorlanadi. Qobigʻidan ajratib olingan yeryongʻoqlar urugʻ poʻstlogʻi yorilgan, mayda va toʻla shakllanmagan urugʻlardan tozalanadi. Tayyor boʻlgan urugʻliklar 10-15 kilogrammlik mato qoplarda ekish vaqtigacha quruq va salqin xonalarda (qoplar yotqizilgan holatda) saqlanadi.

Yerni ekishga tayyorlash. Yeryongʻoq ekiladigan maydon kuzda fosforli va kaliyli oʻgʻitlar berilib 25-30 sm chuqurlikda shudgor qilinadi. Bahorda yer tobiga kelganda yumshatiladi, tekislanadi. Tekislangan maydonda mayin tuproq hosil boʻlgach 70 sm kenglikda joʻyaklar olinadi. Kesakli va notekis yerlarga ekish tavsiya etilmaydi, aks holda urugʻlar bir tekisda, bir vaqtda toʻla unib chiqmaydi. Tup soni 25-30 foizga kamayadi.

Ekish muddati. Respublikamizning janubiy hududlarida aprel oyining birinchi-ikkinchi, markaziy mintaqada joylashgan hududlarida esa, aprelning uchinchi va may oyining birinchi oʻn kunligida ekish tavsiya etiladi.

Ekish meʼyori va sxemasi. Urugʻlarning yirikligiga bogʻliq holda Qibray–4 va Lider navlarini 10 sotixga 10-11 kg, Mumtoz navini 9 kg, Salomat va Toshkent–112 navlarini 7,5-8 kg. dan 70×10 va 70×15 sm koʻchat qalinligida ekish tavsiya etiladi.

Parvarishlash. Yeryongʻoq koʻchatlari toʻla unib chiqqandan keyin qator oralari yumshatilib, begona oʻtlardan tozalanadi. Oʻsimliklarning bargi toʻq yashil rangga kirgandan keyin birinchi oziqlantiriladi va sugʻoriladi. Yeryongʻoq fosforli oʻgʻitlarga talabchan boʻlganligi uchun joʻyaklar olishdan oldin 10 sotixga 30 kg ammofos, birinchi suv bilan esa 10-15 kg. dan azotli oʻgʻitlar berish tavsiya etiladi. Yeryongʻoqning yaxshi oʻsib-rivojlanishi uchun ekin qator oralarini yumshatish, oʻsuv davrining dastlabki bosqichlarida tuproq haroratini koʻtarish, havo almashuvini yaxshilash va begona oʻtlarni yoʻqotish juda ham muhimdir. Ikkinchi oziqlantirish esa, oʻsimlik toʻla gulga kirgandan keyin oʻtkaziladi va 10 sotixga 20-30 kg. dan azotli oʻgʻit beriladi.

Yeryongʻoqqa organik oʻgʻitlar berish tavsiya etilmaydi. Organik oʻgʻitlarni oʻtmishdosh oʻsimliklarga berish ijobiy natija beradi.

Kasallik va zararkunandalarga qarshi kurashish. Yurtimiz sharoitida dukkaklarining pishib yetilish oldidan qorayib ketishi kuzatiladi. Bu kasallikka sugʻorish tartibining buzilishi, yaʼni koʻllatib sugʻorish va meʼyordan ortiqcha suv berish sabab boʻladi.

Hosilni yigʻib olish. Yeryongʻoq hosilini imkoni boricha issiq va quruq kunlarda yigʻib olish tavsiya etiladi. Bu muddat sentabrning oxiri oktabr oyining boshlariga toʻgʻri keladi. Hosil pishib yetilganda oʻsimlik barglari sargʻayadi. Urugʻlari yetilganda yongʻoq qobigʻi toʻrlanadi. Qobiqning ichki tomoni qorayadi. Oʻzbekiston iqlim sharoitida hosilni sentabr oxirlarida va oktabr oyi boshlarida yigʻilganda ochiq dalada poyasidan ajratilmagan holda bir necha kun davomida ushlab turilsa, urugʻ tarkibidagi namlik tez kamayadi hamda bu vaqt ichida ginoforlar qurib yongʻoqlardan oson ajraladi. Hosil yigʻib olinganda yongʻoqlar tarkibidagi namlik 35-60% boʻlib, shabada aylanadigan binolarda 8-10 santimetr qalinlikda yoyib quritish va vaqti-vaqti bilan joyida aylantirib, aralashtirib turish tavsiya etiladi.

Yeryongʻoq poyalari jodida maydalanadi, ilimiliq suvda ivitiladi va kepakka aralashtirilib mollarga beriladi. Poyalardan silos tayyorlash ham mumkin.

 

Manba: mehnat.uz

 966 marta ko‘rilgan,  12 marta bugun ko‘rildi

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan

Ushbu sayt spamga qarshi kurashda Akismet’dan foydalanadi. Qoldirgan izohlaringiz qanday qayta ishlanishi bilmoqchi boʻlsangiz, shu havola orqali sahifaga oʻting.