Pomidor yetishtirish boʻyicha tavsiyalar

Ekish uchun tavsiya etiladigan navlar: ertapishar Doʻstlik, Saxiy, Shafaq, Sevara, oʻrta-ertapishar Toshkent tongi, oʻrtapishar TMK-22, Oʻzbekiston – 178, Surxon – 142, Bahodir, Sharq yulduzi, Sitora, Istiqlol – 10, Avisenna, kechpishar Namuna – 70, Doni 2000.

Koʻchat tanlash. Pomidor koʻchatlari 40-45 kunlik, poyasi va ildizlari durkun rivojlangan, barglari toʻq yashil tusda, sogʻlom boʻlishi lozim.

Yer tayyorlash. Pomidor ekish rejalashtirilgan yerlarni tayyorlash ishlari kuz oylaridan boshlanadi, hosildan boʻshagan maydondagi yirik oʻsimliklar qoldiqlaridan tozalanib, mahalliy oʻgʻit sochib chiqiladi. Berilishi lozim boʻlgan madaniy oʻgʻitlar miqdorini bir qismi qoʻlda sochib chiqilib, keyin maydon 28–30 sm chuqurlikda yumshatiladi. Ekishga tayyorlashni keyingi tadbirlari ekishdan oldin bajarilib, maydonlar 14–16 sm chuqurlikda yumshatiladi. Yirik kesaklar xaskash yordamida maydalanib bir yoʻla yer tekislab olinadi, keyin 70 sm yoki 90 sm sm qator oraligʻida ekish egatlari tortib chiqiladi.

Ekish muddati va sxemasi. Janubiy viloyatlarda ertagi navlar martning oxirgi oʻn kunligida, oʻrta va kechpishar navlar aprelning 1-2-oʻn kunligida; markaziy mintaqada joylashgan viloyatlarda ertapishar navlar aprelning 1-oʻn kunligida, oʻrta va kechpisharlari aprelning 2-3-oʻn kunligida hamda mayning 1-2 oʻn kunligida, urugʻ bilan ochiq maydonga aprelning 1-oʻn kunligida; shimoliy mintaqalarda ertapishar navlar aprelning 2-oʻn kunligida, oʻrta va kechpisharlari aprelning soʻngi oʻn kunligida, mayning 1-oʻn kunligida va urugʻ bilan ochiq maydonga aprelning 2-oʻn kunligida ekiladi.

Pomidorning ertapishar va oʻrtapishar navlari u qadar nishab boʻlmagan dalalarda 70×25 sm, tekis maydonlarda 90×25 sm, uzun palakli navlar 90×40 sm sxemada ekiladi. Ekilgandan keyin koʻchatlarni albatta sugʻorish zarur. 1 sotix maydonga ekish sxemasiga qarab 280–570 ta koʻchat sarflanadi.

Parvarishlash. Oʻsimliklarga birinchi ishlov berish koʻchatlar tutib olgach, yaʼni ekilganidan 10-12 kundan keyin boshlanadi. Bunda egat ichi, pushta va qatordagi koʻchatlar orasining tuprogʻi yumshatiladi. Birinchi parvarishlashdan 12–15 kun oʻtgach, ikkinchi suv beriladi. Tuproq yetilgandan soʻng yana bir bor chopiq qilinadi. Bunda yer begona oʻtlardan tozalanadi, yumshatiladi, tuproq pomidor koʻchatining atrofiga bosiladi. Pomidor oʻsimligi yaxshi rivojlanib, moʻl hosil berishi uchun uning ildizi joylashgan qatlam havo bilan taʼminlangan boʻlishi kerak. Buning uchun suv egat oralatib qoʻyilgani maʼqul.

Oʻgʻitlash. Pomidor yetishtirishda tuk holda 1 sotix maydonga 7,6 kg sulfat ammoniy, 2,6 kg ammofos, 1,6 kg kaliy xlor oʻgʻitlari beriladi. Pomidor suvga talabchan oʻsimlik boʻlib, sizot suvi chuqur joylashgan yerlarda oʻsuv davri mobaynida sugʻorishda har gal 1 sotixga 5–6 m3 hisobidan 18–20, sizot suvi yuza oʻtloq va oʻtloq-botqoq tuproqli yerlarda 12–15 marta sugʻoriladi. Sizot suvi chuqur joylashgan yerlarda hosil yetilguncha har 8–12 kunda, hosil yoppasiga pishganda esa 5–7 kunda sugʻoriladi. Kuz boshlangandan keyin ekin kamroq sugʻoriladi. Pomidor qiygʻos pishganda yorilib ketmasligi uchun navbatdagi hosil terib olingandan keyin suv beriladi.

Kasallik va zararkunandalarga qarshi kurashish. Agrotexnik tadbirlar almashlab ekishni qoʻllash, oʻsimlik qoldiqlarini yoʻqotish, begona oʻtlar va zararkunandalarga qarshi kurashish; virus kasalligiga chidamli pomidor navlarini ekishdan iborat. Urugʻni ekishga tayyorlashda majburiy tadbirlardan biri ularni virusli va bakterial kasalliklardan xoli qilishdir. Urugʻ ekishdan oldin virus kasalliklariga qarshi 48 soat davomida 50–52 oC va 24 soat 80 oC qizdiriladi, keyin 3 minut 5 foizli shoʻr suvda saralanadi.

Issiqxonalarda oqqanot tarqalishiga yoʻl qoʻymaslik, almashlab ekishni qoʻllash, yerni chuqur haydash va boshqa texnologik choralarni oʻz vaqtida qoʻllash zarur.

Biologik usulda kuzgi tunlam va gʻoʻza tunlami tuxumiga qarshi trixogrammma (har bir avlodga 1 g. dan 3 marta); qurtlariga qarshi (brakon 100 dona), soʻruvchi zararkunandalarga qarshi oltinkoʻz, oqqanotga qarshi enkarziya, makrolofis entomofaglari qoʻllaniladi. Zang kanaga qarshi oltinkoʻz entomofagi yaxshi samara beradi.

Pomidorda asosiy zararkunandalaridan shira, oqqanot, trips, zang kanaga qarshi 10 sotixga Perfekto 17,5 sus. k. (20-30 ml), Karate 5% em. k., Mospilan 20% n. kuk. (25–30 g) va gʻoʻza tunlamga Avaunt 15% em. k. (40 ml), Tayshin s. d. g. (10–12 g) preparatlari qoʻllaniladi.

Kasalliklardan mevalarning uchidan chirishi, bakterial qora dogʻ, fitoftoroza, un shudring, fuzarioz va vertisillioz soʻlish, mozaika, stolbur uchraydi. Un shudringga qarshi Lotos 10 % em. k (30 ml, 10 sotix maydonga), fitoftoroz, alternariozga Kurzat R n. kuk. (200–250 g), Prokure 77,2% s.e. k. (1 l/ga) yoki 1 foizli Bordo suyuqligini qoʻllash mumkin. 60-70 litr suvda tayyorlangan aralashma ishlatiladi. Bu kimyoviy preparatlarni soha mutaxassislari bilan maslahatlashib qoʻllash zarur.

Hosilni yigʻishtirish. Pomidor mevalari poyasida toʻliq pishgan, lekin hali qattiq boʻlganda yetilgan hisoblanadi. Och yoki toʻq qizil rangga kirgan mevalarni avaylab, poyaga shikast yetkazmasdan sindirib olish mumkin. Terilgan pomidorlarni salqin joyga qoʻyish lozim. Baʼzida koʻk pomidorlarni birinchi qattiq sovuq tushishidan oldin terib olib, salqin nam joyda saqlashga qoʻyiladi. Pishgan pomidor vaqtida terib olinmasa poyasidan oqib tushadi.

 

Manba: mehnat.uz sayti.

 7,928 marta ko‘rilgan,  6 marta bugun ko‘rildi

4 ta mulohaza

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan

Ushbu sayt spamga qarshi kurashda Akismet’dan foydalanadi. Qoldirgan izohlaringiz qanday qayta ishlanishi bilmoqchi boʻlsangiz, shu havola orqali sahifaga oʻting.