Kungaboqar yetishtirish bo‘yicha ma’lumotlar

Tavsiya etiladigan navlar: SUR, Rodnik, Jahongir, Olato‘n, Samarqand oq kungaboqari.

Urug‘lik tanlash va ekishga tayyorlash. Kungaboqar navlarining urug‘larini orginator tashkilotlardan urug‘lik sifatini tasdiqlovchi hujjatlarga asoslangan holda olish tavsiya etiladi. Mahalliy Olato‘n va Samarqand oq kungaboqarining urug‘larini, hosil pishib yetilgan davrda kungaboqar dalasida hosil savatlarining yirikligi, hosil savatidagi urug‘larning bir xilligi, kasallanmaganligi va boshqa belgilari bo‘yicha tanlab olinadi. Ushbu kungaboqarning hosil savatlari quruq va shabadali joyda quritiladi. Quritilgan urug‘lar hosil savatlaridan qoqib olinadi va o‘simlik qoldiqlari, puch urug‘lardan tozalanadi.

Yerni ekishga tayyorlash. Yerni ekishga tayyorlash ishlari o‘tmishdosh o‘simliklarni qoldiqlarini tozalashdan boshlanadi. Organik o‘g‘itlar (mol, qo‘y va tovuq go‘ngi) bilan birga fosforli va kaliyli o‘g‘itlarning yillik me’yorining 70 foizi beriladi va yer 25–30 sm chuqurlikda yumshatiladi. Bahorda yer tobiga kelganda tekislanadi. Tuproqning holatiga qarab qo‘shimcha agrotexnik tadbirlar o‘tkaziladi. Tekislanib, mayin tuproq hosil bo‘lgach 70 sm kenglikda jo‘yaklar olinadi.

Ekish muddati. Respublikamizning janubiy hududlarida asosiy ekin sifatida mart oyining birinchi va ikkinchi, markaziy mintaqasida joylashgan hududlarida esa mart oyining uchinchi – aprelning birinchi o‘n kunligida ekish tavsiya etiladi.

Yozgi muddatda janubiy hududlarida 15-iyungacha, markaziy mintaqada joylashgan hududlarda esa 5-10 iyungacha ekish yaxshi samara beradi.

Ekish me’yori va sxemasi. Urug‘larning yirikligiga bog‘liq holda 10 sotixga 6-9 kg, 70×30 sm ko‘chat qalinligida ekish tavsiya etiladi.

Parvarishlash. Kungaboqarning yaxshi o‘sib-rivojlanishi uchun ekin qator oralarini yumshatish, yaganalashni o‘z vaqtida (3-4 chinbarglar shakllanganda) amalga oshirish va begona o‘tlarni yo‘qotish juda ham muhimdir.

Sug‘orish. Kungaboqar suvsizlikka chidamli o‘simlik bo‘lsada, yuqori hosil yetishtirish uchun urug‘ suvidan tashqari ikki-uch marta sug‘orish tavsiya etiladi.

O‘g‘itlash. Kungaboqar organik moddalarga boy tuproqlarda yaxshi rivojlanadi. Ekishdan oldin fosforli o‘g‘itning qolgan 30 foizi beriladi. Kungaboqar dalalarida birinchi oziqlantirish ko‘chatlar to‘la unib chiqqandan keyin 10 sotixga sof holdagi azot 30 kg, ikkinchi oziqlantirish esa, gullash davrining boshlanishida 50 kg hisobida beriladi.

Kasallik va zararkunandalarga qarshi kurashish. Respublikamiz sharoitida kungaboqarning oq va kulrang chirish kasalliklari keng tarqalgan bo‘lib, hosildorlikning 50–60 foizgacha pasayib ketishiga olib keladi. Ushbu kasallik hosil pishib yetilishiga 20–30 kun qolganda avj oladi. Kasallikning oldini olishda yerni to‘g‘ri tanlash (oxirgi 4–5 yilda kungaboqar ekilmagan bo‘lishi) lozim. Kungaboqar zararkunandalariga qarshi entomofaglardan oltinko‘z lichinkasi gektariga 1000 donadan, katta yoshdagi qurtlariga qarshi brakon entomofagini gektariga 1000 donadan dalaga chiqarish tavsiya etiladi.

Hosilni yig‘ishtirish. Hosil savatlarining orqa tarafi to‘q jigarrang tusga kirganda yig‘ib olinadi. Yig‘ib olingan savatlar quruq va shabadali joyda quritiladi. Quritilgan urug‘lar hosil savatlaridan qoqib olinadi va o‘simlik qoldiqlari, puch urug‘lardan tozalanadi.

Savatlarni maydalab yoki yanchib, mollarga oziq sifatida berish mumkin. Uning 1 kilogrammi 0,8 ozuqa birligiga teng. Ko‘k poyalaridan silos bostiriladi, qurigan poyalari yoqilg‘i sifatida ishlatiladi.

 

Manba: mehnat.uz

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.