Limon ko‘chatini ekish va parvarishlash bo‘yicha tavsiyalar

Sitrus o‘simliklari normal o‘sib rivojlanishi va mo‘l hosil berishi uchun 4000°C dan ortiq foydali harorat yig‘indisini talab qiladi. Ilmiy-tadqiqotlar va ilg‘or xo‘jaliklar tajribasi shuni ko‘rsatdiki, sug‘oriladigan hududda limonning “meyer” navidan sifatli, mo‘l va muntazam hosil olinmoqda.

Bu nav bo‘yi nisbatan kichikligi va erta hosil bera boshlashi bilan boshqalardan ajralib turadi. Ko‘chati o‘tqazilganidan 2 yildan so‘ng hosilga kiradi. Mahalliy sharoitga ko‘proq moslashgan, biroq sovuqqa chidamli bo‘lmaganligi bois issiqxonalarda o‘stirilmoqda.

Yaxshi parvarish qilinganda har tupidan 400-500 tagacha limon mevasini olish mumkin. Issiqxonalarda sutkalik o‘rtacha harorat 10°C dan yuqori bo‘lganida limon novdasi o‘sa boshlaydi. Sutkalik o‘rtacha harorat 16-18°C ga yetganida limon qiyg‘os g‘unchalaydi, 18-22°C da esa gullaydi.

Limon o‘z-o‘zidan va chetdan changlanadigan o‘simlik. Chetdan changlanishi asalarilar yordamida o‘tadi, bu tugunchalarining ko‘proq hosil bo‘lishiga yordam beradi. O‘sish va shakllanish davrida (aprel-may) 20-25°C qulay harorat va havoning nisbiy namligi 70-80% bo‘lganida foydali gullashi 22-25% ga yetadi.

Havo quruqligi va haroratning keskin ko‘tarilishi tugunlarning ko‘plab to‘kilib ketishiga olib kelishi mumkin. Limon o‘sishi va rivojlanishi uchun tuproq sharoiti muhim ahamiyatga ega. Sizot suvlar yaqin sho‘r yerlarda va strukturasi soz tuproqlarda o‘sa olmaydi. Zichligi o‘rtacha qumoq tuproqli yerlar va suv, havo o‘tkazuvchanligi yengil tuproqlarda yaxshi o‘sadi.

Issiqxonalar limon ko‘chatlarini ekishdan oldin tuproq yaxshilab tekislanib, gektariga 60-80 t chirigan go‘ng, 600 kg superfosfat hamda 150 kg kaliy o‘g‘itlari solinib, 50-60 sm chuqurlikda yer haydaladi.

Ko‘chati 4×3 m sxemada ekiladi. Ko‘chatlarni ekish paytida har bir chuqurga 10-15 kg chirigan go‘ng, 100-150 g superfosfat va 50 g kaliyli o‘g‘itlar tuproq bilan aralashtirib solinadi. Bir yoshli o‘simliklarda 3-4 ta birinchi tartib pishgan novdalari va tanasining yo‘g‘onligi 0,7-0,8 sm bo‘lishi kerak.

Ikki yoshli ko‘chatda ikkinchi tartibdagi novdalar, tanasining yo‘g‘onligi esa kamida 1 sm bo‘lishi lozim. Kuzgi limon ko‘chati ildiziga yopishgan tuprog‘i bilan ekiladi. Aks holda o‘simlikning bir qismi nobud bo‘ladi. Ko‘chatni o‘tqazishdan oldin bog‘ qaychi bilan oxirgi o‘sish darajasining uchdan bir qismi, shuningdek ortiqcha novdalari, ildizning singan qismi kesib tashlanadi.

Ko‘chat o‘tqazilganda ko‘chatlarning ildiz bo‘g‘zi tuproq sathidan 2-3 sm yuqorida bo‘lishi kerak. Ko‘chat o‘tkazilgandan so‘ng atrofidagi tuproq zichlanadi va bir chelakdan suv quyiladi. So‘ngra har bir qatorning ikkala tomonidan tuplar tanasidan 25-30 sm masofada olingan egatlar bo‘ylab sug‘oriladi.

Ko‘chatlar chuqurligi 15-20 sm li qilib olingan ariqlardan jildiratib tuproq 40-50 sm chuqurligida namlangunicha sug‘oriladi. Tuproq vegetatsiya davomida doimo nam holatda bo‘lishi kerak. Uchinchi yilda sug‘orish egatlari o‘simlik tanasidan 50 sm uzoqlikka ko‘chirilib, 30-40 sm gacha chuqurlashtiriladi. Sitrus o‘simliklari normal o‘sishi va yaxshi meva berishi uchun tuproqning optimal namligi 70-85% ni tashkil etishi kerak.

Sug‘orishlar bo‘lib-bo‘lib (mavsumda 25 martagacha) o‘tkaziladi. Ularning miqdori ob-havo va o‘simlik holatiga qarab belgilanadi. Qishda issiqxonalarda tuproqqa go‘ng va superfosfat solinib 25-30 sm chuqurlikda ishlov beriladi. Tuproqqa ishlov berishda o‘simlikning 15-35 sm chuqurlikkacha yetgan ildiz sistemasini shikastlamaslik uchun ehtiyotlik bilan ish ko‘riladi.

Begona o‘tlarni o‘tash va ularni issiqxonadan chiqarib tashlash zarur, chunki ular o‘simlikni shira va boshqa zararkunandalardan zararlanishi uchun manba bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Limon tuplari birinchi marta qishda vegetatsiya boshlanguncha, ikkinchi marta gullash oldidan va 3-4-marta tugunlar to‘kilgandan so‘ng va mevalar o‘sishi davrida 20-25 kun oralatib shatmoq (chorva mollari go‘ngini sharbat usulida sug‘orish) bilan sug‘oriladi.

Shatmoq sigir, qo‘y-echkilarning va parranda go‘ngini (2:1:1) ariq suvida yaxshilab ezib, sug‘orish egatlariga quyiladi. Yozda shatmoq kechqurun va ertalab beriladi. Yuqori va mo‘l hosil olish uchun tuplarning faqat me’yorda oziqlanishi, o‘sishi va rivojlanishi bilan kifoyalanib bo‘lmaydi. O‘sib ketgan va shakllangan novdalarni daraxt yoshiga, munosib ravishda siyraklash, chilpish va butash zarur. Bunda tupning o‘sishi va meva berishi yaxshilanadi.

 

Bog‘bon Tojiboyev Ne’matillo ma’lumotlari.

3 ta mulohaza

    • Odiljon Yakubov

      3-4 yoshli limonlar ayni mevaga kirish yoshida bo‘lib, juda katta e’tibor talab qiladi. Chunki, bu yoshda daraxtlar hali to‘liq hosil berishni boshlamagan faol o‘sib, rivojlanayotgan bo‘ladi. Ayniqsa yoz faslida tez o‘sadi. Issiq va nam havo harorati limon daraxtiga yoqadi. Bu paytda limonzorni tez-tez sug‘orish, begona o‘tlardan tozalash, oz-oz miqdordan har galgi sug‘orishda o‘g‘itlash, 10-15 kunda kasalliklarga qarshi preparatlarni qo‘llab turish kerak. Sug‘orishni kechki payt yoki ertalab havo salqin paytda bajarish kerak. Bargidan ham toza suv bilan tez-tez yuvib turish foydalidir.

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.