Muallif: Odiljon Yakubov

Qovunning un shudring kasalligiga chidamli navlari

Qovunning un shudring kasalligiga chidamli navlari

Foydali ma’lumotlar
Mamlakatimiz polizchiligi ko‘p asrlik tarixga ega. Ayniqsa, xalqimiz qovunni sevib iste’mol qiladi. Yurtimizda hozirda qovunning 130 dan ortiq madaniy navlari tarqalgan bo‘lib, ular pishib yetilish muddati, hosildorligi, ta’mi, meva vazni, saqlanish muddati bo‘yicha o‘zaro farqlanadi. Ota-bobolarimiz tomonidan yaratilgan qovunlarning ko‘pchiligi jahonda shuhrat qozongan. Qovunning mevasi ajoyib ta’mga hamda ko‘pgina foydali xususiyatlarga ega. Uning tarkibida 85-92% suv, 8-15% quruq modda, 0,8 % oqsil, 1,8% kletchatka, 6,2% boshqa uglevodlar, 0,9% moy, 20-30 mg/% askorbin kislotasi, temir, kalsiy, magniy, kaliy kabi mikroelementlar, organik va mineral tuzlar mavjud. Yurtimiz qovun navlari mevalaridagi qand moddasi miqdori 14-16% ga yetadi. Tarkibida fruktoza moddasi miqdori ko‘p bo‘l
Gladiolus o‘stirish

Gladiolus o‘stirish

Gulchilik
Ekish uchun tavsiya etilgan navlar: Blitssard, Goudvill, Mariya, Goretti, Oskar va h.k. Ko‘chat tayyorlash. Gladiolus guli asosan piyozdan ko‘payadi. Piyoz gulning bolalash davri o‘tgandan keyin kovlab olinadi. Bu payt avgust oyining oxiri–sentabrning boshlariga to‘g‘ri keladi. Kovlab olingan piyoz quritilib, yirik va sog‘lom piyozlar ajratilib olinadi. Keyin to‘rxaltaga solib, osib qo‘yiladi. Qurigan piyoz aprel oylarida ochiq yerga qadab chiqiladi. Qadab chiqilgan piyoz 10–15 kunda unib chiqadi va iyun oylariga borib gullay boshlaydi. Avgust oyining oxirida gladiolus piyozlari yana kovlab olinadi. Ekishga yer tayyorlash. Gladioluslar o‘g‘itlangan qumoq tuproqli, serquyosh, shamollardan himoya qilingan yerda yaxshi o‘sadi. O‘simlikni o‘tqazish uchun suv to‘xtamaydigan, qumoq va quml
Navbatlab ekish qanchalik muhim?

Navbatlab ekish qanchalik muhim?

Foydali ma’lumotlar
Navbatlab ekishda hatto parnik va issiqxonalarda ham rioya qilish kerak. Masalan, pomidor, qalampir, baqlajon va kartoshkani albatta boshqa ekinlar bilan navbatlashtirib ekish kerak. Ular o‘zi uchun ham yomon o‘tmishdosh hisoblanadi. Respublikaning sug‘oriladigan maydonlarida mo‘ljallangan ilmiy almashlab ekish usulining o‘zgartirilishi birinchidan zamon talabi bo‘lsa, ikkinchidan suv va texnikadan unumliroq foydalanish imkonini beradi hamda sug‘oriladigan har bir gektardan samaraliroq foydalanish, dehqon-fermer xo‘jaligini rivojlantirish uchun qulay shart-sharoitlarni vujudga keltiradi. To‘g‘ri tashkil qilingan navbatlab ekish chorva mollarini to‘yimli, oqsilli ozuqalar bilan ta’minlashga ham yordam beradi. Yangi yerlarni o‘zlashtirish va navbatlab ekishni tashkil etish. Navbatla
Asalarichilik qayerda rivojlangan?

Asalarichilik qayerda rivojlangan?

Asalarichilik
Asalarichilik – qishloq xo‘jaligining tarmoqlaridan biri bo‘lib, asalarilarni asal, mum va boshqa mahsulotlar (asalari suti, asalari yelimi, asalari zahari va boshqalar) olish, shuningdek qishloq xo‘jaligi ekinlari hosildorligini oshirish uchun ularni changlatish maqsadlarida boqishdir. Ispaniyadagi Aran g‘oridan topilgan arxeologik ma’lumotlarga ko‘ra asalarichilik miloddan avvalgi 10-5-ming yilliklarda ham mavjud bo‘lgan degan taxminlar bor. “Tavrot”, “Bibliya” kabi diniy kitoblarda ham asalarichilik to‘g‘risida ma’lumotlar keltiriladi. Asalarichilik tarixida bir necha bosqichlar bo‘lgan. Dastlab odamlar asalni o‘rmon va tog‘larda daraxtlarning kovaklari, toshlar yoriqlari, g‘orlarga uya qo‘ygan asalarilardan olganlar. Bunday asalarichilik terimchilik va ovchilikning bir turi hisob
Ildizpoyali begona o‘tlar

Ildizpoyali begona o‘tlar

Foydali ma’lumotlar
Ildizpoyali begona o‘tlar O‘zbekistonning hamma sugoriladigan va lalmikor yerlarida uchraydi. Bu o‘tlar boshqa begona o‘tlardan ko‘ra bir necha baravar zarar keltiradi. Chunki ularning ko‘payish imkoni bir necha barobar yuqori. Ildizpoyali begona o‘tlarning yer ostidagi ildiz bo‘g‘imlarining har bir bo‘lagi alohida o‘simlik bo‘lib o‘sadi. Bundan tashqari ular urug‘laridan ham ko‘payadi. Ular juda zich bo‘lib to‘plab o‘sadi, madaniy o‘simliklarni siqib mutlaqo yo‘qotib yoboradi, ko‘payishi vegetativ va generativ tashqi noqulay sharoitlarga juda chidamli. Bir dona ildiz bo‘g‘imi quruq tuproqda uzoq qolib ketib, ozgina namni singdirib olishi bilan avj olib o‘sa oladi. O‘zbekistonning sug‘oriladigan yerlarida ildizpoyali begona o‘tlardan: g‘umay, salomalaykuml, ajriq, qamish, achchiqmiya
Senotainioz – asalari kasalligi

Senotainioz – asalari kasalligi

Asalarichilik
Senotainioz invazion kasallik bo‘lib, uni senotainiya pashshasining lichinkalari qo‘zg‘atadi. U asalarining ko‘krak bo‘shlig‘ida parazitlik qiladi. Kasallikni qo‘zg‘atuvchilar. Mamlakatimizda  senotaniya pashshasi faqat janubda va o‘rta mintaqalarda uchraydi. U kumushrang pashsha bo‘lib, uy pashshasiga o‘xshaydi, faqat undan rangi ochiqroq. Senotaniya pashshasi juda ko‘p nasl qoldiradi va uy pashshasidek tuxum qo‘ymay, tirik qurt qo‘yadi. Urg‘ochi pashshaning qornida 100 dan 700 gacha lichinka bo‘ladi. Lichinka tanasining uzunligi 0,7-0,8 mm, eni esa 0,17 mm bo‘ladi. Senotaniya pashshasining urg‘ochisi lichinkalarini asalari tanasiga qo‘yadi. Ular asalari tanasining tashqi pardasini kemirib ichiga joylashgach, u yerda rivojlanishning ma’lum bosqichlarini o‘taydi. Keyin esa undan c
Loviyani takroriy ekin sifatida yetishtirish

Loviyani takroriy ekin sifatida yetishtirish

Dehqonchilik
Ekish uchun tavsiya etilgan navlar: mahalliy navlar ekiladi. Urug‘lik tanlash va ekishga tayyorlash. Bir xil o‘lchamli, to‘la yetilgan, shikastlanmagan urug‘lar  tanlab olinadi. Yerni ekishga tayyorlash. Vigna (loviya) kuzgi don ekinlaridan va chopiq qilinadigan ekinlardan keyin ekiladi. Bir ekilgan joyga 2–3 yildan keyin qayta ekiladi. Yer o‘tmishdosh ekinlarning qoldiqlari va begona o‘tlardan tozalangach, 25–27 sm chuqurlikda yumshatilib, tekislanadi. Ekish muddati va sxemasi. Loviya urug‘i iyun–iyul oylarida 60x20, 60x15 sm sxemada ekiladi. Ekish chuqurligi 3–5 sm. 10 sotixga 6 kg urug‘ sarflanadi. Parvarishlash. Yagana qilinmaydi. Sug‘oriladigan sharoitda shonalashgacha 1–2 marta, shonalash-gullash davrida 2 marta sug‘oriladi. O‘g‘itlash. O‘tmishdosh ekinga go‘ng solinad
Sabzi mevasi yorilib ketmasligi uchun nima qilish kerak?

Sabzi mevasi yorilib ketmasligi uchun nima qilish kerak?

Dehqonchilik
Ekish muddatlari. Erta mahsulot olish uchun bahorda dalaga yer yetilganda birinchi imkoniyat bo‘lishi bilan urug‘i sepiladi. Qishga saqlash maqsadida yetishtirish uchun iyunning birinchi yarmida ekiladi. Urug‘ tuproqqa 1-3 sm chuqurlikda ekiladi. Qator oralig‘i 25-30 sm bo‘ladi. 10 m2 ga urug‘ sarfi 1,5-5 gramm (1 gektarga 1,5-3 kg maxsus seyalkalarda ekilganida). 2-3 chinbarg holatida 1,5-4 sm chuqurligida chopiq qilinadi. 1m2 yerga hosil maqsadi hisobga olinib 50 dan 200 gacha o‘simlik bo‘lishi kerak. Urug‘ ekilganidan keyin qatqaloq hosil bo‘lishidan ehtiyot bo‘lish kerak, aks holda nihollar nobud bo‘lishi mumkin. Sabzi ekilgan egatchalarga yupqa qilib go‘ng sepib qo‘yilishi qatqaloq paydo bo‘lishini oldini oladi. O‘tmishdoshlar. Eng yaxshi o‘tmishdoshlari bu ertaki kartoshk
Kungaboqar yetishtirish bo‘yicha ma’lumotlar

Kungaboqar yetishtirish bo‘yicha ma’lumotlar

Dehqonchilik
Tavsiya etiladigan navlar: SUR, Rodnik, Jahongir, Olato‘n, Samarqand oq kungaboqari. Urug‘lik tanlash va ekishga tayyorlash. Kungaboqar navlarining urug‘larini orginator tashkilotlardan urug‘lik sifatini tasdiqlovchi hujjatlarga asoslangan holda olish tavsiya etiladi. Mahalliy Olato‘n va Samarqand oq kungaboqarining urug‘larini, hosil pishib yetilgan davrda kungaboqar dalasida hosil savatlarining yirikligi, hosil savatidagi urug‘larning bir xilligi, kasallanmaganligi va boshqa belgilari bo‘yicha tanlab olinadi. Ushbu kungaboqarning hosil savatlari quruq va shabadali joyda quritiladi. Quritilgan urug‘lar hosil savatlaridan qoqib olinadi va o‘simlik qoldiqlari, puch urug‘lardan tozalanadi. Yerni ekishga tayyorlash. Yerni ekishga tayyorlash ishlari o‘tmishdosh o‘simliklarni qoldiqlarini
Yeryong‘oq qanday yetishtiriladi?

Yeryong‘oq qanday yetishtiriladi?

Dehqonchilik
Ekish uchun tavsiya etiladigan navlar: Qibray–4, Lider, Mumtoz, Salomat va Toshkent–112. Yeryong‘oq urug‘ligini tanlash va ekishga tayyorlash. Qibray–4, Lider, Mumtoz navlarida dukkagida ikkita donli, Salomat va Toshkent–112 navlarida esa,  2-3 yirik donli bo‘lgan, po‘stlog‘i qoraymagan va mexanik zararlanmagan yeryong‘oqlar tanlab olinadi. Urug‘lik yeryong‘oqlar qo‘l mehnati yordamida chaqib ekishga tayyorlanadi. Qobig‘idan ajratib olingan yeryong‘oqlar urug‘ po‘stlog‘i yorilgan, mayda va to‘la shakllanmagan urug‘lardan tozalanadi. Tayyor bo‘lgan urug‘liklar 10-15 kilogrammlik mato qoplarda ekish vaqtigacha quruq va salqin xonalarda (qoplar yotqizilgan holatda) saqlanadi. Yerni ekishga tayyorlash. Yeryong‘oq ekiladigan maydon kuzda fosforli va kaliyli o‘g‘itlar berilib 25-30 sm chuq