Asalarichilik

Nozematoz – asalarining qanday kasalligi?

Nozematoz – asalarining qanday kasalligi?

Asalarichilik
Nozematoz asalarilarning yuqumli kasalligi boʻlib, uni apis nozemasi qoʻzgʻatadi. Nozematoz bilan yetuk asalarilar kasallanadi, lichinkalarga bu kasallik taʼsir qilmaydi. Kasallikni qoʻzgʻatuvchi – nozema apis bir xujayrali organism boʻlib, asalarining oʻrta ichagida parazitlik qiladi. Bu yerga u zararlangan oziq bilan tushadi. Nozema sporalar hosil qilib, ularning oʻsishi natijasida amyobulalar chiqadi. Amyobulalar oʻrta ichak xujayralariga kirib merontalarga aylanadi. Merontalar ichak toʻqimasining xujayralarida sporablastlar hosil qiladi. Bularning har biri bittadan spora hosil qiladi. Spora (parazit) lar koʻpayish natijasida yemirilgan toʻqima xujayralari bilan oʻrta ichak teshigiga oʻtadi, u yerdan oziqa massasi bilan birga yoʻgʻon ichakka siljiydi va axlat bilan birga tashqariga c
Ona arini yangi oilaga oʻtkazish qiyinmi?

Ona arini yangi oilaga oʻtkazish qiyinmi?

Asalarichilik
Ona arini yangi oilaga oʻtkazish asalarichlikda eng qiyin ishlardan hisoblanadi. Bu ishning bir qancha usullari mavjud. Lekin bularning foydali tomoni ham, zararli tomonlari ham bor. Ona arini oilaga muvaffaqiyatli oʻtkazish uchun, oilada yosh asalarilarning koʻp boʻlishiga, qari ona ari olib tashlangandan keyin kamida 6 soat oʻtgach, kechqurun uyaga yosh ona ari solish, bu vaqtda koʻp taqillatmaslik va tutun boʻlmasligiga eʼtibor berish kerak. Asalarilar yetim qolgandan keyin uzogʻi bilan 3 kun ichida yosh ona ari solish kerak, aks holda asalarilar uni qabul qilmaydi. Oilada yosh, ochiq nasl bor paytda yoki erkak arilar, yosh ona arilar boʻlsa, ona arini solmaslik kerak, chunki asalarilar yosh onani umuman qabul qilmaydi. Asalarilar ona arini ham, boshqa asalarilarni ham bahorda yax
Asalari kanasi qanday zarar keltiradi?

Asalari kanasi qanday zarar keltiradi?

Asalarichilik
Varroatoz invazion kasallik boʻlib, asalari oilasidagi lichinkani ham yetuk arini ham jarohatlaydi. Kasallikni varroa yakobson kanasi qoʻzgʻatadi. Tabiiy sharoitda varroatoz oʻrta hind asalarilarida uchraydi. Kanalar asalarilarning qanotlari tagida, qornida koʻpincha boʻynida joylashadi. Kanalar ogʻiz apparati bilan segment oraligʻida joylashib, old gavdasi asalarining xitin qoplamiga yopishib berkilgan boʻladi. Bitta asalarining tanasida 10 ta va undan ortiq kana joylashgan boʻlishi mumkin. Qish vaqtida urgʻochi kanalar arilar ustida qolib ketadi, natijada ularning ayrim qismi qishda halok boʻlib arixonaning tubiga toʻkiladi, qolganlari esa qishlab chiqadi. Asalari oilasida yangi lichinkalar paydo boʻlishi bilan kanalar koʻpaya boshlaydi. Ular bahorda tuxum qoʻyadi. Bu paytda asalar
Asalari oʻsimliklarga zarar keltiradimi?

Asalari oʻsimliklarga zarar keltiradimi?

Asalarichilik
Aholi oʻrtasida, asalarilar gulga oʻtirib uning shonasiga zarar keltiradi, natijada hosil kamayadi degan notoʻgʻri tushuncha tarqalgan. Oʻsimliklar hosildorligini oshirishda hashorotlarning changlatish faoliyati katta ahamiyatga ega. Hashorotlarning ekinlarni changlatishdagi rolini tasavvur qilish uchun oʻsimliklarning 80% chetdan changlanishga muhtojligini aytish kifoya qiladi. Agar changlatuvchi hasharotlar boʻlmaganda oʻsimliklarning koʻp turlari yer yuzidan yoʻqolib ketishi mumkin edi. Keyingi vaqtlarda qishloq xoʻjaligida har xil zaharli ximikatlarni koʻr-koʻrona qoʻllash hasharotlar dunyosidagi biologik muvozanatning buzilishiga olib kelmoqda. Natijada, tabiiy changlatuvchi hasharotlarning turi, soni kamayib, asalarilarning changlatishdagi roli yanada oshmoqda. Xonaki asalarila
Asalarilarni qishga qanday tayyorlash kerak?

Asalarilarni qishga qanday tayyorlash kerak?

Asalarichilik
Ona ari kuzga kelib arixonaning eng soʻngi nasli-lichinkalar joylashgan yerda, yaʼni koʻpincha arilar kirib-chiqadigan teshikka qarshi joyda yotadi. Shuning uchun oktabr oyida arixonaning markazida joylashgan kam asalli romlarni nasl chiqqandan soʻng 1,5-2 kg asalli quruq romlar bilan almashtirish kerak. Aks holda asalarilar toʻpi boʻlinib, tarqalib ketadi yoki rom bir tomonga ogʻib ketib ular nobud boʻladi. Oktabr oyining oxiriga borib, pastki teshik 4-5 ta asalari kirib-chiqadigan qilib kichraytiriladi, sovuq tushganda esa butunlay yopiladi, ustki teshik esa 2-3 ta ari kirib-chiqadigan qilib qoʻyiladi. Kuchsiz oilalarda pastki teshik 2-3 ari kirib-chiqadigan qilib ochiq qoldiriladi, ustki teshik butunlay yopiladi. Chunki yuqori teshik ochiq qoldirilganda, kuchsiz oilalar arixonada
Qishlovga qoldirilgan oziq asalning asalarilar mahsuldorligiga taʼsiri qanday?

Qishlovga qoldirilgan oziq asalning asalarilar mahsuldorligiga taʼsiri qanday?

Asalarichilik
Barcha hududlarda asalarilar erkin qishlaydi. Har bir asosiy oilaga normadagi 18 kg oʻrniga 7-9 kg asal qoldiriladi. Arixonada eng koʻp oziq zaxirasi boʻlgan oilalar bir mavsumda eng koʻp miqdorda asal yigʻadi. Oilaning sentabr oyidan fevral oyiga qadar boʻlgan davrdagi taxminiy oziq sarfi bir sutkada 40-50 g (oyiga 1,2-1,5 kg), fevral oyida 100-200 g (oyiga 2,8-4,2 kg), mart oyida 200-250 g (oyiga 6,2-7,8 kg), aprel oyida 400-500 g (oyiga 15 kg) ni tashkil etadi. Bir mavsumda yigʻilgan asalning ortiqchasi (kuchli oilalarda asal koʻp yigʻiladi) don solinadigan qutilarda saqlanadi. Oziqning sifati asalarilarning yaxshi qishlashida hal qiluvchi rol oʻynaydi. Tog` sharoitida har xil oʻsimliklar gulidan yigʻilgan asal, bir xil oʻsimliklar – paxta, oqquray, beda gulidan yigʻilgan asalga nisb
Yangi asalari uyasi qachon olinadi?

Yangi asalari uyasi qachon olinadi?

Asalarichilik
Respublikamizning togʻ sharoitida ona asalarilar 6-7 oy, ekiladigan hududlarda 9 oyda tuxum qoʻyadi (yanvardan oktabr-noyabr oylarigacha). Togʻlarda asalarichilar ona arini uchinchi mavsumda, paxtachilik hududlarida esa har yili almashtiradilar. Ona arilar shuncha tez qariydiki, hatto ikkinchi mavsumda ularning tuxum qoʻyish qobiliyati 12-36 foizgacha pasayadi. Yaxshi qishlamagan taqdirda ularning koʻpi nobud boʻladi. Erta bahorda ona arilarga talab juda katta boʻladi. Faqat Markaziy Osiyoning oʻzida almashtirish uchun 200 mingdan koʻproq ona ari kerak. Bundan tashqari, tabiiy asalga boy oʻsimliklar koʻp boʻlgan Rossiyaning Markaziy hamda Shimoliy hududlarida ham ona ari va paketdagi asalarilarga talab katta. Maʼlumki sharoit qulay boʻlganda asalari oilalarining maxsuldorligi oilanin
Erta bahorda asalarilarni qanday oziqlantirish kerak?

Erta bahorda asalarilarni qanday oziqlantirish kerak?

Asalarichilik
Mart oyida vodiy hududlarda va aprel oyida togʻli hududlarda asalarilar oilasining asosiy bahorgi taftishi boshlanadi. Bahorda kun issigʻida (soya joydagi harorat +14˚C boʻlganda) asalarilar oilasi koʻrib chiqiladi, undagi oziq zahirasi, oilaning katta-kichikligi va ona arining bor-yoʻqligi koʻz bilan chamalab aniqlanadi. Buning uchun uyaning markazidan bitta rom chiqarib koʻriladi. Uyada ona arining yoʻligi oila normal holatda emasligini koʻrsatadi. Oziq (asal va perga) yetarli darajada boʻlsa, katta oilalarda ona ari fevral oyidan baʼzan yanvar oyidan boshlab tuxum qoʻya boshlaydi. Asalarichi arilar bilan ishlaganda egniga oq halat, yuziga toʻr kiyib olishi, asalarichilik jurnali, asalarilarni supurib tushirish uchun choʻtka, suvli chelak, boʻz mato qoplangan koʻchiradigan yashik v
Yangi oila ona arisi qanday yetishtiriladi?

Yangi oila ona arisi qanday yetishtiriladi?

Asalarichilik
Ona arilarni sunʼiy yoʻl bilan yetishtirish texnikasini istamaydigan asalarichilar oilalardan ona ari ajratib olish bilan shugʻillanadilar. Ular yangi oila tuzishga tayyorlanayotgan asalari oilalarini kuzatib borib, ona ari uyalarining yetilishini kutadilar. Keyin ularni ajratib olib, yangi oilaga yoki onasiz oilaga qoʻshib qoʻyadilar. Lekin bu usulda arizorda ishni rejali usulda olib borish mumkin emas, chunki qancha asalari oilasi yangi oilaga ajralishini, qancha ona ari uyasi boʻlishini oldindan bilib boʻlmaydi. Bundan tashqari odatda, eng yaxshi oilalar yangi oilaga ajralmaydi. Lekin asalarilar oilasini ajralishga sunʼiy majbur etish mumkin. Sunʼiy yoʻl bilan yangi asalari oilasini hosil qilish uchun arizordan ona arisi yaxshi irsiy hususiyatlarga ega boʻlgan eng kuchli oila tanl
Asalarilarning qishloq xoʻjaligidagi ahamiyati

Asalarilarning qishloq xoʻjaligidagi ahamiyati

Asalarichilik
Asalarichilik qishloq xoʻjaligida oʻz oʻrniga ega boʻlgan serdaromad sohalardan biri sanaladi. Oʻzbekiston Respublikasi hududi, ob-havosi, iqlim sharoitlari asalari oilalarini boqish uchun ancha qulay. Asalarilarning changlatishi tufayli gʻoʻza oʻsimligi, mevali bogʻlar, poliz ekinlari, sabzavotlar, rezavor mevalar va boshqa oʻsimliklarning hosildorligi ortadi, ularning turlari sogʻlomlashadi va navlari yaxshilanadi. Ayniqsa gʻoʻza hosilini oshirishda asalarilar yordamida changlatishning samarasi yuqori. Goʻza asalarilar yordamida changlatilganda uning hosili 20-25% gacha ortadi. Koʻsaklari soni 12-13% gacha koʻpayib, chigitining puch boʻlib qolishi keskin kamayadi, tola sifati yaxshilanadi. Asalarichilik sohasini dehqonchilik va bogʻdorchilik sohalari bilan birgalikda olib borish