Asal qanday saqlanadi?

Harorat 10˚C dan past va 27˚C dan yuqori bo‘lmagan sharoitda asal ko‘p vaqt buzilmasdan turadi. Xonaning ichi quruq bo‘lsa, boshqa haroratda ham asal yaxshi saqlanadi. Asalning tarkibidagi suv 21 foizdan yuqori bo‘lsa, u tezda bijg‘iy boshlaydi. Bijg‘ish vaqtida asaldagi qand spirtga aylanadi.

Bijg‘ish asal tarkibida doim bo‘ladigan achitqilar ta’sirida bo‘ladi, achish esa sirka kislota bakteriyalari ta’sirida boradi. Bijg‘ishdan to‘xtatish uchun asalni 70˚C issiqlikda 10 daqiqa isitish va tezda sovitish kerak.

Odatda cho‘kib qolgan (kristallangan) asal tezroq bijg‘iydi. Chunki tagidagi cho‘kmada suv kam bo‘lib, ustidagi suyuq qismida suv 30% gacha ko‘payib ketadi. Asal saqlanadigan xona toza, quruq va harorat 10˚C dan past bo‘lishi, havo namligi 60-80% ni tashkil etishi lozim.

Arizorda asal asosan, yog‘och bochkalar, lipovka va yashiklarga solinadi. Hajmi 100 kg li bochkalar ishlatiladi. Bochkalar arg‘uvon (lipa), qora qayin va chinor daraxtidan tayyorlanadi. Kedr va eman dataxtidan tayyorlangan bochkalarda asal qorayadi.

Nina barglilar yog‘ochidan tayyorlangan bochkalarda asal smola  hidini oladi. Iloji bo‘lmasdan shu daraxtlardan ishlangan bochkalar ishlatilishi kerak bo‘lsa, bochkalarni avvalo bir necha marta sodali issiq suv bilan yuvish kerak.

Arg‘uvon daraxtidan yasalgan bochkalar shu daraxt to‘nkalarining o‘rtasini o‘yib olib ishlanadi. Ularning hajmi 2 kg dan 50 kg gacha bo‘ladi. Ba’zan asal mustahkam, bir-biriga zich qoqilgan taxta yashiklarda saqlanadi. Ichi, ayniqsa, tirqishlari qalin mum bilan qoplangan bo‘ladi. Bochka va lipovkalarning ichini ham mum bilan qoplash kerak.

Bundan tashqari, asalni joylash uchun zanglamaydigan po‘lat, alyuminiy, qalay ham ishlatiladi. Asal tarkibidagi organik kislotalar tarkibidagi rux, mis erib, odam uchun zaxarli tuzlar hosil bo‘ladi. Temirdan asal qorayadi.

O‘lchab joylangan asalda etiketka (yorliq) bo‘lishi kerak, unda joy raqami, asal yetishtirilgan tashkilot nomi, asalning navi, botanik navi (masalan, paxta asali, beda asali kabi), tovar navi (1-nav), asal yig‘ib olingan yil, massasi kabilar yozib qo‘yilgan bo‘lishi kerak.

 

Manba: “Asalari – foyda bari” (Sobirjon Mamasotiyev, Ne’matjon Hoshimov, “Dizayn-Press” MCHJ nashriyoti, Toshkent-2012) qo‘llanmasi.

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.