Oy: Dekabr 2017

Asalarining “Nozematoz” kasalligini davolash yo‘llari

Asalarining “Nozematoz” kasalligini davolash yo‘llari

Asalarichilik
Nozematoz bilan kasallangan asalarilarni davolash uchun fumagillin organik kislotalar (sirka va shovul)  shovul yoki rovochdan foydalaniladi. Fumagillinni davolash sharbati holida bir oilaga 1 litr hisobida tayyorlanadi. 1 g fumagillin 4 ml xloroformda  va ustiga 10 ml spirt quyiladi bu eritmani 30˚C gacha sovitilgan qand sharbatiga aralashtirib asalarilar oziqlantiriladi. Uyalar qishki binodan tashqariga chiqarilganda fumagillin bilan davolash tavsiya etiladi. Uni bir oilaga 1 litr hisobida oxurlarga har 7 kunda 1 martadan, hammasi bo‘lib 4 marta beriladi. Fumagillin nozema sporalarini o‘ldirmaydi, faqat ularning rivojlanishini to‘xtatadi, shunday bo‘lsa ham undan foydalanish nozematozning rivojlanishini to‘xtatib, asalarilar oilasi kuchsizlanishining oldini oladi va ularning normal ri
Nozematoz – asalarining qanday kasalligi?

Nozematoz – asalarining qanday kasalligi?

Asalarichilik
Nozematoz asalarilarning yuqumli kasalligi bo‘lib, uni apis nozemasi qo‘zg‘atadi. Nozematoz bilan yetuk asalarilar kasallanadi, lichinkalarga bu kasallik ta’sir qilmaydi. Kasallikni qo‘zg‘atuvchi – nozema apis bir xujayrali organism bo‘lib, asalarining o‘rta ichagida parazitlik qiladi. Bu yerga u zararlangan oziq bilan tushadi. Nozema sporalar hosil qilib, ularning o‘sishi natijasida amyobulalar chiqadi. Amyobulalar o‘rta ichak xujayralariga kirib merontalarga aylanadi. Merontalar ichak to‘qimasining xujayralarida sporablastlar hosil qiladi. Bularning har biri bittadan spora hosil qiladi. Spora (parazit) lar ko‘payish natijasida yemirilgan to‘qima xujayralari bilan o‘rta ichak teshigiga o‘tadi, u yerdan oziqa massasi bilan birga yo‘g‘on ichakka siljiydi va axlat bilan birga tashqariga c
O‘rgimchakkana bodring uchun havflimi?

O‘rgimchakkana bodring uchun havflimi?

Dehqonchilik
O‘rgimchakkana bodring uchun eng havfli zararkunanda hisoblanadi. Bu zararkunandaning lichinkalari bodring bargining pastki tomoniga joylashib oladi, ammo juda ko‘payib ketganida o‘simlik shoxlarida ham o‘zining ingichka to‘rini yoyadi. Dastlab barg nish urgan joyda mayda och ko‘k nuqtalar paydo bo‘ladi, so‘ng barglarni sariq dog‘lar qoplay boshlaydi, oqibatda barg to‘qimalari qurib, butkul sarg‘ayib nobud bo‘ladi. Ayniqsa tor plyonkali pana joylarda va issiqxonalarda o‘simlikka ko‘p zarar keltiradi. Havoning nisbiy namligi 80% dan yuqori bo‘lishi o‘rgimchakkanalarning rivojlanishi uchun noxush sharoit hisoblanadi. Shuning uchun bu zararkunandaning yalpi ko‘payishi yilning issiq davrida harorat 25-30˚C daraja va havoning namligi past darajada bo‘lganida avj oladi. Unga qarshi kura
Mevali daraxtlarga shakl berishda qanday shoxlarni kesish kerak?

Mevali daraxtlarga shakl berishda qanday shoxlarni kesish kerak?

Bog‘dorchilik
Har qanday mevali daraxtga shakl berishdan oldin, ularni meva qilish xususiyatlarini o‘rganish lozim. Qaysi shox mevali shox, qaysi shox o‘suvchi shox ekanligini bilmasdan avval, shakl berish va kesish ishlarini amalga oshirib bo‘lmaydi. Shaftoli bir yoshli novdalarda meva qiladi va uning shoxlari ko‘p o‘sganligi sababli har yili 50 % ga yaqin yangi o‘sgan novdalar kesib tashlanadi. Anjir, yong‘oq, bodom, gilos, xurmo, olma, nok, olxo‘ri va o‘rik daraxtlari 2 yoki 3 yillik mevali shoxchalarda asosiy mevani beradi. Shu sababli, yangi o‘sib chiqqan novdalarning 10-20% ga yaqini har yili kesilishi kerak. Urug‘li va danakli meva daraxtlarining meva berish xususiyatlari to‘g‘risida qisqacha ma’lumotga ega bo‘lish orqali, nega ular ikki xil usulda kesilishini tushunib olish mumkin. Shaftol
Yong‘oqni qanday tuproqqa ekkan ma’qul?

Yong‘oqni qanday tuproqqa ekkan ma’qul?

Bog‘dorchilik
Yong‘oq ko‘chatlarini kech kuzda qishki sovuqlar tushishidan oldin ekish yaxshi natija beradi. Chunki bu ko‘chatlarning ildizi tuproq bilan yaxshi birikib, bahor kelishi bilan oson va yaxshi ko‘karadi. Bahorgi ekish ishlarini esa ertaroq bajargan ma’qul hisoblanadi. Yong‘oq respublikmizning deyarli barcha hududlarida o‘stiriladi. Yong‘oqning ildizi 4-5 m dan ham chuqurroqqa kirib boradi. Shuning uchun dengiz sathidan 1800 m balandlikda joylashgan quruq tuproqlarda ham bemalol o‘sadi. Yong‘oqning ildizi odatda shox-shabbasining hajmiga mos keladi ya’ni u egallagan kenglikda tarqaladi. Yong‘oq o‘stirish uchun Toshkent viloyatining Parkent, Bo‘stonliq, Ohangaron tumanlari, Qashqadaryo viloyatining Dehqonobod, Shahrisabz, Kitob tumanlari, Surxondaryo viloyatining Boysun, Denov tumanlari,
Qulupnaydan sharbat va kompot qanday tayyorlanadi?

Qulupnaydan sharbat va kompot qanday tayyorlanadi?

Foydali ma’lumotlar
Qulupnay sharbati tayyorlash Qulupnay mevasi tarkibida 4-14% gacha shakar, 0,28-1,6% gacha har xil kislotalar, 37-130 mg C vitamini, tez hazm bo‘ladigan temir, fosfor, kaliy va kalsiy tuzlari mavjud. Inson organizmida V vitaminining yetishmasligi qon yurishini sekinlashtirib, kamqonlikni keltirib chiqaradi. C vitaminining yetishmasligi esa tsinga (цинга) kasalligiga olib keladi. Shuningdek, inson organizmining kasalliklarga qarshilik ko‘rsatish funksiyalarining kamayishiga, nerv sistemasining buzilishiga olib keladi. Qulupnay sharbati juda xushbo‘y bo‘lib, uni tayyorlash uchun qattiq, rangi tiniq, yuvilgan tozalangan qulupnaylar ishlatiladi. Idishga solib, yog‘och qoshiq yoki taxta kabilar bilan bosib, 3-4 soatga xona haroratida qoldiriladi. So‘ngra 1 kg massaga 100 g suv qo‘shili
Gilos daraxtini yozda kesish

Gilos daraxtini yozda kesish

Bog‘dorchilik
Gilos daraxtiga shakl berishning keng tarqalgan usullaridan biri bu – vazasimon usuldir. 4-5 ta asosiy shoxlar tanlanganda, ular daraxt tanasida vertikaliga bir-biridan 10-15 sm masofada joylashgan bo‘lishi tavsiya etiladi. Yosh gilos daraxtining novdalari 2-2,5 metr uzunlikkacha yon shox chiqarmay o‘sishi mumkin. Bunday holat uchraganda novdalarni qisqartirish bilan ularni yon novda chiqarishga undash mumkin. Yozgi kesish orqali daraxtlarning haddan ziyod baland bo‘lib ketishiga yo‘l ko‘yilmaydi. Baland daraxtlar bir qator kamchiliklarga ega. Ular: yuqori qismi soyabonga aylanib, quyi qismidagi shoxlar hosil berishiga to‘sqinlik qiladi; zararkunandalarga qarshi sepilgan dorilar daraxtning barcha qismlariga yaxshi yetib bormaydi va kurash ta’siri kuchsiz bo‘ladi; shuningdek, baland shox
Kesish ishlarini eng kech gullaydigan daraxtlardan boshlab, eng erta gullaydigan daraxtlarda tugatish kerak

Kesish ishlarini eng kech gullaydigan daraxtlardan boshlab, eng erta gullaydigan daraxtlarda tugatish kerak

Bog‘dorchilik
Kuz mavsumida daraxtlar yil davomida hosil bo‘lgan energiyasini kichik novda va shoxlardan olib, o‘z tanasi va tomirlarida saqlaydi. Bu narsaning ahamiyatini tushunib olish zarur. Agar, siz qish mavsumida daraxtning ko‘p shoxlarini kesib tashlasangiz, bu orqali daraxtning o‘sishi uchun hech qanday ziyon yetmaydi, chunki mavjud energiya daraxt tanasi, tomirlari va kapa shoxlarida saqlanib koladi. Bahorda, daraxtni kesishdan oldingi holatga yetarlicha to‘plangan energiya zaxirasi, qolgan daraxt shoxlarining o‘sishi uchun sarflanadi. Kesish orqali biz ko‘proq energiyani kesishdan keyin qolgan kamroq shoxlarga yo‘naltirgan bo‘lamiz. Natijada, daraxtning rivojlanishi uchun keragidan ortiqcha energiya paydo bo‘ladi va bu o‘z navbatida bahorda daraxt shoxlarini avj bilan o‘sishiga va keraksiz
Nima sababdan mevali daraxtlar meva qilmaydi?

Nima sababdan mevali daraxtlar meva qilmaydi?

Bog‘dorchilik
Mevali daraxtlar ekilgandan so‘ng turiga va shakl berish usuliga qarab, odatda, 2 va 5 yosh orasida meva qila boshlaydi. Danakli meva daraxtlarining aksari yaxshi parvarishlanganda 2 yoki 3 yoshdan mevaga kiradi. Gilos daraxti 3-4 yosh, olma daraxti 2 yoshdan 4 yoshgacha va nok daraxti esa 3-5 yosh orasida mevaga kiradi. Mevalarning hosil bo‘lishida changlanish, sug‘orish va daraxtlarni to‘g‘ri o‘gitlash katta o‘rin tutadi. Daraxtlarda quyidagi o‘zgarishlarni kuzatish juda muhimdir: daraxtlar umuman gullamasligi, gullab meva tugmasligi yoki gullab meva tugsada, lekin barcha meva terimdan oldin to‘kilib ketishi mumkin. Agar daraxtingiz umuman gullamagan bo‘lsa va yuqorida aytib o‘tgan yoshdan o‘tgan bo‘lsa, siz juda ko‘p shoxlarni kesib yuboryapsiz. Ko‘plab mevali daraxtlar meva qiluv
Urug‘ mevali daraxtlar qanday rivojlanadi?

Urug‘ mevali daraxtlar qanday rivojlanadi?

Foydali ma’lumotlar
Mevali daraxtlar hosil berishni boshlashgacha kechiradigan hayotiy davri ularning kelgusida to‘g‘ri voyaga yetib, serhosil daraxtlarga aylanishida muhim ahamiyatga ega. Bu asosan, daraxt ildiz qismining rivojlanish va umumiy strukturasining shakllanish davridir. Ko‘chat ildizining rivojlanishida, ayniqsa, birinchi yil alohida o‘rin tutadi. Bir qator tashqi omillar ildizning o‘sishiga salbiy ta’sir ko‘rsatib, uning rivojini orqaga surishi mumkin, hatto ko‘chat payvandtagi kuchli va chidamli bo‘lganida ham. Bunday tashqi omillarga kasalliklar, parazit chuvalchang (qurt-qumursqalar), yovvoyi buta va o‘simliklar bilan raqobat yuzaga kelishi, tuproq namligining keragidan past yoki yuqoriligi kabilarni misol qilish mumkin. Dastlabki bir necha yildan keyin ba’zi bir navlar o‘zlarida tashqi