Oy: Noyabr 2017

Olma va nok mevalari qachon yaxshi saqlanadi?

Olma va nok mevalari qachon yaxshi saqlanadi?

Bog‘dorchilik
Yog‘in-sochin ko‘p bo‘lgan yilda pishgan olmalar qurg‘oqchilikda pishgan olmalarga qaraganda yaxshi saqlanadi. Kuzgi nav olmalarning erta terib olingan qismi 10-18 kundan keyin pishib yetiladi. Olma, nok, behilarning qishki navlari esa, terib olinganidan so‘ng 1-3 oy o‘tib yetiladi. Olma va nokning yozgi navlari uzoqqa jo‘natiladigan bo‘lsa, pishishiga 3-5 kun qolganida terib olinadi. Oliy navli qishki va yozgi olma navlari hamda noklarning pishib yetilgan qismi terib olinadi. Hosilni terib olishda meva bosh va o‘rta barmoq bilan uchlab yoki butun ushlab, ko‘rsatgich barmoq bilan esa daraxtdan bandi bilan sekin mevani qisib uzib olinadi. Mevani terganda bandini, albatta butun holicha uzib olish kerak bo‘ladi, chunki siniq bandlar bir-biriga tegib bir-biriga zarar keltiradi. Meva t
Erta bahorda asalarilarni qanday oziqlantirish kerak?

Erta bahorda asalarilarni qanday oziqlantirish kerak?

Asalarichilik
Mart oyida vodiy hududlarda va aprel oyida tog‘li hududlarda asalarilar oilasining asosiy bahorgi taftishi boshlanadi. Bahorda kun issig‘ida (soya joydagi harorat +14˚C bo‘lganda) asalarilar oilasi ko‘rib chiqiladi, undagi oziq zahirasi, oilaning katta-kichikligi va ona arining bor-yo‘qligi ko‘z bilan chamalab aniqlanadi. Buning uchun uyaning markazidan bitta rom chiqarib ko‘riladi. Uyada ona arining yo‘ligi oila normal holatda emasligini ko‘rsatadi. Oziq (asal va perga) yetarli darajada bo‘lsa, katta oilalarda ona ari fevral oyidan ba’zan yanvar oyidan boshlab tuxum qo‘ya boshlaydi. Asalarichi arilar bilan ishlaganda egniga oq halat, yuziga to‘r kiyib olishi, asalarichilik jurnali, asalarilarni supurib tushirish uchun cho‘tka, suvli chelak, bo‘z mato qoplangan ko‘chiradigan yashik v
Mevalarni saqlashning zamonaviy usullari haqida

Mevalarni saqlashning zamonaviy usullari haqida

Foydali ma’lumotlar
Mevada moddalar almashinuvi qancha tez bo‘lsa, u shuncha tez buziladi. Modda almashinuvi kamayishi havodagi kislorod va karbonat angidridning miqdori va nisbatiga bog‘liq. Mevalarni uy sharoitida saqlashning zamonaviy usullari, asosan mevadagi kislorodning miqdori 3-5%, karbonat angidridning miqdori 3-11% bo‘lishini talab etadi. Yopiq idishlar ishlatilganda kislorod kamayib, karbonat angidridning miqdori ko‘payib, 3-11% bo‘lishini talab etadi. Karbonat angidridni zarur miqdorda ushlab turish uchun uni yutuvchi kimyoviy vositalar (kaliy karbonat, potash, dietanolamin) ishlatiladi. Bu usul past haroratda va bosimda qo‘llanilsa, yaxshi natija beradi. Muzlatgichlarda olma 50-90 kun, nok esa 200 kungacha saqlanishi mumkin. Namlikni kremnemem, mel, kaolin hamda faollashtirilgan ko‘mirdan f
Yangi oila ona arisi qanday yetishtiriladi?

Yangi oila ona arisi qanday yetishtiriladi?

Asalarichilik
Ona arilarni sun’iy yo‘l bilan yetishtirish texnikasini istamaydigan asalarichilar oilalardan ona ari ajratib olish bilan shug‘illanadilar. Ular yangi oila tuzishga tayyorlanayotgan asalari oilalarini kuzatib borib, ona ari uyalarining yetilishini kutadilar. Keyin ularni ajratib olib, yangi oilaga yoki onasiz oilaga qo‘shib qo‘yadilar. Lekin bu usulda arizorda ishni rejali usulda olib borish mumkin emas, chunki qancha asalari oilasi yangi oilaga ajralishini, qancha ona ari uyasi bo‘lishini oldindan bilib bo‘lmaydi. Bundan tashqari odatda, eng yaxshi oilalar yangi oilaga ajralmaydi. Lekin asalarilar oilasini ajralishga sun’iy majbur etish mumkin. Sun’iy yo‘l bilan yangi asalari oilasini hosil qilish uchun arizordan ona arisi yaxshi irsiy hususiyatlarga ega bo‘lgan eng kuchli oila tanl
Makkajo‘xori zararkunandalariga qarshi vositalar

Makkajo‘xori zararkunandalariga qarshi vositalar

Dehqonchilik
Makkajo‘xorini zararkunandalardan himoya qilish uchun mavsumda 4-5 martalik ishlov o‘tkazishga sarflangan har 1 so‘m evaziga qo‘shimcha 4,1 so‘mdan 5,44 so‘mga teng bo‘lgan don mahsuloti olish imkoniyati yaratiladi. Makkajo‘xori poya parvonasi Andijon hamda Xorazm viloyatlari sharoitlarida mavsumda 3 avlod berib rivojlanib, erta bahorda ekilgan o‘simliklarni bu zararkunandadan himoya qilish uchun 3-4, ang‘izga, yozda ekilganlarida esa 2-3 marta kimyoviy ishlov o‘tkazish talab etiladi. Buning uchun kapalagi qiyg‘os uchib, tuxum qo‘yayotgan davr ilmiy asoslangan eng samarali hisoblanadi. Bu muddatlarda ishlatilgan zamonaviy insektitsidlar imagotsidlik, qisman ovitsidlik hamda larvitsidlik imkoniyatlariga ko‘ra, eng yuqori samara ko‘rsatishi mumkin. Amaliyotda, makkajo‘xori poya parvona
Tok ko‘chatlarini payvandlash jarayonidan lavhalar

Tok ko‘chatlarini payvandlash jarayonidan lavhalar

Bog‘dorchilik
Uzum hosilining sifatini oshirish uchun tok ko‘chatlariga yaxshi ishlov berish bilan birga ularning serhosil navlarini yaratish kerak bo‘ladi. Buning uchun serhosil va eksportbop navlar maxalliy kasalliklarga va sovuqqa chidamli bo‘lgan navlarga payvand qilinadi. Tok ko‘chati asosan mart va may oylarida iskana usulida payvand qilinadi. May oyida qilinadigan payvand tez va oson birikib ketishi bilan ahamiyatlidir. Tok ko‘chatlarini may oyida yangi novdalar 30-40 sm bo‘lgandan so‘ng payvandlash amalga oshiriladi. Bunda payvandtag ham, payvandust ham qalinligi 0,5-0,7 sm bo‘lgan yangi novda bo‘lishi kerak. Umuman olganda novda qotib qolmaguncha bu usulda ulash mumkin. Payvandlashni boshlashdan oldin uni bog‘lash uchun selofan plyonka tayyorlab olinib, so‘ngra kesib olingan novdad
Uzumni plyonka ostida quritish

Uzumni plyonka ostida quritish

Bog‘dorchilik
Yog‘ingarchilik ko‘p bo‘ladigan rayonlarda joylashgan xo‘jaliklarda uzumni jadal quritish mavsumida yog‘in-sochin bo‘lib, xo‘jaliklar ko‘pincha zarar ko‘radi. Uzumni plyonka yopilgan palatalarda quritish usuli akademik R. R. Shreder nomidagi bog‘dorchilik, uzumchilik va vinochilik ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi tomonidan ishlab chiqilgan va sinab ko‘rilgan bo‘lib, bu haqda quyida bayon qilinadi. Yarim ochiq palata quyidagi kattalikda bo‘ladi: eni – 4 m eng baland tepa qismi – 2m 40 sm, yon devorlari balandligi 1.60 sm, bitta seksiya uzunligi – 4m. Palataning ikkala yon tomoniga patnislarni joylash uchun etajerkalar o‘rnatiladi. Patnislarni joylash uchun har qaysi etajerkalarda 10-12 tadan parallel pazlar mavjud. Etajerka kattaligi 60x90x160 sm. Xar bir patnisga 60-80 kg uzum keta
Tarvuz parvarishlash haqida

Tarvuz parvarishlash haqida

Dehqonchilik
Tarvuz bo‘z va qumoq tuproqlarda yaxshi o‘sadi. Tarvuz urug‘lari havo harorati +12, +15°C ga yetganda ekiladi. Ekish chuqurligi sug‘orish imkoniyati va tuproq tarkibiga qarab 3-4 sm dan 6-8 sm gacha chuqurlikda bo‘ladi. Tarvuz uchun 240-360 sm gacha enlilikda egatlar olinadi. Egatning ikki chetiga 70-80 sm oraliqda 1-2 tadan qilib ekiladi. Urug‘ sarfi gektariga naviga qarab, 8000-11000 tagacha sarflanishi mumkin. Tarvuz ekish rejalashtirilgan yer kuzda organik va mineral o‘g‘itlar bilan ishlanadi. Zarur bo‘lgan o‘g‘itlardan fosforli va kaliyli o‘g‘itlarning 60-70% qismi kuzda yerni haydash bilan birga berilsa samarasi yaxshi bo‘ladi. O‘suv davrida ammiak selitra, superfosfat, kaliy tuzi kabi mineral o‘g‘itlardan har bir tup tagiga solinadi. O‘g‘itlarni tarvuzning ildiz bo‘g‘zidan 20-
Loviya qanday ekiladi?

Loviya qanday ekiladi?

Dehqonchilik
Loviya keng qatorlab ekiladi. Loviya ekiladigan dala kuzda chuqur 25-30 sm chuqurlikda shudgor qilinadi, erta bahorda baronalanadi, ekish oldidan kultivatsiya qilinib, mola bosiladi. Qator oralari 60-70 sm kenglikda bo‘ladi. Ekish normasi gektariga 40-50 kg. Ekish chuqurligi 4-5 sm. Loviya maysalari unib chiqqandan keyin yuqori agrotexnika asosida parvarishlanadi. Barcha urug‘lar tuliq unib chiqqandan keyin birinchi kultivatsiya o‘tkaziladi. O‘suv davrida 3 marta kultivatsiya qilinadi. Loviyaning pastki barglari sarg‘aya boshlab dukkaklari 60% yetilgan paytda hosilni yig‘ishga kirishiladi. Loviya dukkaklari to‘kilib nobud bo‘lmasligi uchun, urug‘lar toza pishib yetilmasidan SK-4 kombaynlari bilan yig‘ishtirib olinadi. Saralangan don yopiq, yaxshi shamollatiladigan xonalarga to‘kib yo
Bug‘doy ekish muddatlari va navlarining hosildorlikka ta’siri

Bug‘doy ekish muddatlari va navlarining hosildorlikka ta’siri

Dehqonchilik
Dala tajribalarida Don va dukkakli ekinlar ilmiy tadqiqot instituti Qashqadaryo filiali tomonidan yaratilgan kuzgi yumshoq bug‘doyning rayonlashgan Yaksart hamda istiqbolli G‘ozg‘on va yangi yaratilgan Bunyodkor navlari ochiq maydonda hamda g‘o‘za qator oralarida an’anaviy SZU-3,6 g‘alla ekish seyalkalarida erta, o‘rta va kech muddatlarda 5 mln. dona unuvchan urug‘ hisobida ekib o‘rganildi. Tajribalar 30 m2 (hisobiy 25 m2) maydonda 3 qaytariqda olib borildi. O‘tkazilgan tadqiqot tajribalarida don hosildorligiga ekish usullari, muddatlarning ham ta’siri katta bo‘lishi aniqlandi. Tajriba natijalariga ko‘ra, har qanday ekish usulida ham erta muddatda ekilganda, navlarning to‘la fiziologik yetilishi, hosil shakllanish (gullash-sut, mum pishish) davrlari uzoq bo‘lishi hosildorlikning oshishi