Oy: Oktabr 2017

Ekinlarni qatorlab ekish haqida

Ekinlarni qatorlab ekish haqida

Dehqonchilik
Qatorlab ekish – qishloq xoʻjaligi ekinlarini ekishning asosiy usuli. Bunda urugʻlar orasi bir xil kenglikdagi parallel qatorlar tarzida ekiladi. Qishloq xoʻjaligi ekinlarining koʻpgina xillari: punktir, qator uyalab, qoʻsh qatorlab, shuningdek, har bir uyaga belgilangan yoki aniq miqdorda ekish usullari mavjud. Bu usullar ichida ekinlarining aniq miqdorda urugʻ tashlab ekish usuli eng samarali hisoblanadi. Bu usul bilan ekishda urugʻlik sarfi 2–3 barobar kamayadi, yaganalashga hojat qolmaydi. Lekin urugʻlarni ekishdan oldin dala maydonining qurt-qumursqalardan, zararkunandalardan tozaligiga va ekiladigan urugʻning yaxshi saralanganligiga eʼtibor qaratish zarur. Qatorlab ekish ekin qator oralarini ishlashda, oʻgʻit solishda, begona oʻtlardan tozalashda, oʻsuv davrida, sugʻorishda, qi
Qatqaloq nima?

Qatqaloq nima?

Foydali maʼlumotlar
Qatqaloq – kuchli yogʻinlar va sugʻorishdan soʻng tuproq betida hosil boʻladigan qattiq qatlam. Oʻrta Osiyoda sugʻorma dehqonchilik rayonlarining deyarli barcha tuproqlari qatqaloqlanishga moyil. Bunga asosiy sabab, shu tuproqlarning haddan tashqari kam donadorligi va tuproq agregatlarining suvga juda ham chidamsizligidir. Yomgʻirdan yoki sugʻorishdan soʻng yerning ustki qavati ivib suyuladi, quriganda qotib qatqaloq hosil qiladi va beti yorilib ketadi. Qatqaloq tuproq xossalari va qishloq xoʻjaligi ekinlari rivojiga salbiy taʼsir koʻrsatadi, tuproqning suv oʻtkazuvchanligi va havo almashinuvini sekinlashtiradi, shuningdek, tuproqdagi namning (20–30% gacha) bugʻlanishini tezlashtiradi. Juda qalin qatqaloq hosil boʻlgan dalalarda maysalarning unib chiqishi 3–5 kunga kechikadi va koʻch
Mevali daraxtlar gullarini sovuqdan asrash uchun nima qilish kerak?

Mevali daraxtlar gullarini sovuqdan asrash uchun nima qilish kerak?

Bogʻdorchilik
Oʻzbekiston hududida baʼzi yillarda bahorning mart-aprel oylarida ham ob-havoning sovib ketishi natijasida (daraxtlar ayni gullagan paytlarda qor yogʻishi, suv muzlashi, oqibatida) butun hosilga zarar yetadi. Bu sovuqlar taʼsirida shu yilda olinadigan hosilning hech boʻlmaganda maʼlum bir qismini saqlab qolish ham juda muhim sanaladi. Daraxtlar barg yoygan va gullagan davrda havo harorati keskin tushib ketganda, daraxtlar gullaridan tashqari ularning tanasini ham sovuq urishi mumkin. Oqibatda hosilning bir-necha yiliga taʼsir etadi. Masalan yongʻoq, xurmo, anor, anjir kabilarning taʼnasi sovuqqa oʻta chidamsizdir. Havo sovib ketgan paytlarda hosilni saqlab qolish uchun bogʻning har joy-har joyiga poxol, poxol aralashgan goʻng, xazon, qipiq kabilarni tutatib qoʻyiladi. Bu bilan daraxt
Qulupnay koʻchatini qachon ekish kerak?

Qulupnay koʻchatini qachon ekish kerak?

Dehqonchilik
Oʻzbekistonda qulupnay koʻchatlarini oʻtqazishning eng yaxshi vaqti iyul oyining oxiri va avgust oyining boshlaridir. Qulupnay koʻchatlarini oʻtqazishga tayyorlangan yer mineral va mahalliy oʻgʻitlar yoki kompost (chirindi) bilan ishlov berilgan boʻlishi kerak. Qulupnay koʻchatini oʻtqazishda oldindan tayyorlab olingan koʻchat ildizi uchidan ozgina qismini kesib tashlanadi va maxsus tayyorlangan goʻng qoʻshilgan suyuq loyga koʻchat ildizini botirib olinadi, keyin kichik uya qazib oʻsimlikni oʻtqaziladi. Koʻchatning ildizi oʻta sayoz ham, oʻta chuqur ham koʻmilmaydi. Bunda qatorlar orasi 70-80 sm, koʻchatlar orasi esa 20-25 sm boʻladi. Koʻchatni oʻtqazishdan oldin uning uchidagi 2-3 ta bargini qoldirib qolganini olib tashlanadi. Bu bilan oʻtqazilgan koʻchatning suv bugʻlatishini kamaytir
Yer shoʻri qanday yuviladi?

Yer shoʻri qanday yuviladi?

Foydali maʼlumotlar
Shoʻrlangan tuproqlarning shoʻrini yuvish uchun eng maqbul vaqt oktabr oyidan dekabr oyigacha davom etadi. Baʼzida esa qishki sovuqlar sababli shoʻr yuvish bahorga qoldiriladi. Bahorgi shoʻr yuvishlarning natijasi esa kuzgi yuvishdagidek boʻlmaydi. Ekishga tayyorlash va ekish ishlarining kechikishi kuzatiladi. Zovurlar qazish mumkin boʻlgan sugʻoriladigan yerlarda shoʻr yuvish ishlari zovurlarni qazishdan boshlanadi. Chunki zovurlar qazilmasdan turib shoʻr yuvishning samarasi kam va oz fursatli boʻladi. Shuning uchun shoʻr yuvishdan oldin shoʻrlangan yerlar atrofidagi mavjud zovurlar chuqur qaziladi yoki yangi zovurlar hosil qilinadi. Sizot suvlarning qanchalik yuza joylashganligiga qarab zovurlar turlicha chuqurlikda qaziladi. 4-5 m dan 15-20 m gacha. Shoʻr yuvish uchun dastlab yer
Oʻsimlikning tashqi koʻrinishiga qarab oziq moddalarga talabini aniqlash mumkinmi?

Oʻsimlikning tashqi koʻrinishiga qarab oziq moddalarga talabini aniqlash mumkinmi?

Foydali maʼlumotlar
Oʻsimlikning tashqi koʻrinishiga qarab uning oziq moddalarga ehtiyojini bemalol aniqlash mumkin. Oʻsimlikka eʼtibor bilan qaralganda uning barglari mayda va rangi och yashil yoki sariq boʻlsa, oʻsuv davri tugamasidan dastlabki chiqargan barglari tez toʻkilayotgan boʻlsa, demak tuproq tarkibida azot yetishmayotgan boʻladi. Oʻsimlikka kaliy yetishmaganda barglarining cheti sargʻayadi yoki qoramtir tusga kirib nobud boʻladi, baʼzan barglari pastga qarab buralib qoladi, gʻadir-budir koʻrinishga kirib, dagʻallashadi. Barglarning oʻta toʻq yashil, koʻkish, qirmizi ranga kirishi yoki qorayib qurishi oʻsimlik uchun fosfor yetishmayotganidan dalolat beradi. Kalsiy yetishmasligi oqibatida oʻsimlikning yuqori kurtaklari va ildizlari nobud boʻladi. Oʻsimlik barglarining yashil rangdan sariq, qiz
Mahalliy oʻgʻitlarni yerga solishdan oldin chiritish kerakmi?

Mahalliy oʻgʻitlarni yerga solishdan oldin chiritish kerakmi?

Foydali maʼlumotlar
Mahalliy oʻgʻitlar tuproq hosildorligini oshirishda juda muhim omillardan biri sanaladi. Lekin mahalliy oʻgʻitlarni ham meʼyordan ortiq yoki yangiligida solish oʻsimlik uchun zarar boʻlishi mumkin. Mahalliy oʻgʻitlarni solish yangi holida faqat sharbat usulida sugʻorish bilan birgalikda amalga oshiriladi yoki kuzgi shudgorlashdan oldin solinadi. Shuning uchun chorva mollari va parranda goʻngini ekin dalasiga solishdan 8-10 oy oldin toʻp holda chiritish kerak. Bundan tashqari, chirigan goʻngni ekin dalasiga va bogʻ oralariga solish oson boʻladi. Mevali daraxtlar va sabzavot ekinlarini quritib qoʻymaydi. Chorva hayvonlari goʻngini chiritish uchun zich holda goʻng uyumi hosil qilinadi. Goʻng yaxshi chirishi uchun uning barcha qismini tuproq bilan oʻrab qoʻyiladi. Goʻng tarkibidagi azotn
Sabzining yon ildizlari qanday yoʻqotiladi?

Sabzining yon ildizlari qanday yoʻqotiladi?

Dehqonchilik
Sabzi ekinidan sifatli va moʻl hosil olish uning agrotexnikasi haqida yaxshi bilish hamda solinadigan oʻgʻitlarni oʻz meʼyorida toʻgʻri qoʻllashga bogʻliq. Jumladan ildizmevaning chiroyli, silliq, sersuv va mazali boʻlishi ekin maydonining qanchalik hosildorligini va dehqonning qanday tajribaga ega ekanligini belgilaydi. Sabzi suv va oʻgʻitga talabchan sabzavot. Sabzi oʻsuv davri davomida ikki marta oʻtaladi. Oʻtash bilan birgalikda yaganalash ham amalga oshiriladi. Bunda koʻchatlar orasi 5-7 sm dan 6-8 sm gacha boʻladi. Yetilgunga qadar 7-12 marta sugʻoriladi. Har bir sugʻorishda yengil oʻgʻitlanadi. Sabzining ildizmevasi 5-6 sm boʻlgunga qadar ildizmeva oʻqildiz va yon ildizlardan oziqlanadi, soʻngra esa ildizmeva sifatli boʻlishi uchun yon ildizlar (soqol ildizlar) qiriladi. Bunin
Behi qanday ekiladi va parvarishlanadi?

Behi qanday ekiladi va parvarishlanadi?

Bogʻdorchilik
Behi ekish uchun dastlab yurtimizda yetishtiriladigan Quva behisi, Non behi, Shirin behi, Samarqand yirik behisi, Xorazm olmasimon behisi va boshqa shu kabi eng yaxshi navlardan tanlanadi. Ekin maydonining gektariga 50 t dan oshiqroq goʻng, 1-1,2 t kaliy, 2 t dan oshiqroq fosfor, 1,5-2 t azot va chirindi solinib, yerni chuqur haydaladi. Koʻchatni kuzda noyabr oyi oxirlarida yoki erta bahorda fevralning oxiri-martning boshlarida ekiladi. Bahorda ekish uchun yerni kuzda tayyorlab qoʻyish yanada yaxshiroq boʻladi. Har bir ekiladigan koʻchat uchun 50-60 sm chuqurlikda 4x3,3x3 sxemada chuqurchalar qazilib, koʻchatlar oʻtqaziladi. Behi koʻchatlarini asosan payvandlab koʻpaytirilgani uchun, koʻchat ekish jarayonida payvandlangan joyi yerdan 5-6 sm yuqoriroqda qoldiriladi. Koʻchat yaxshi oʻrnas