Oy: Oktabr 2017

Sholi ekini uchun o‘g‘itlarning ahamiyati qanday?

Sholi ekini uchun o‘g‘itlarning ahamiyati qanday?

Dehqonchilik
Sholi yetishtirish uchun tuprog‘i unumdor va sug‘orish qulay bo‘lgan sersuv yerlar zarur bo‘ladi. Sholi yorug‘lik va issiq havoni xush ko‘radigan o‘simlik. Sholidan mo‘l-ko‘l va sifatli hosil olish uchun dehqon uning agrotexnikasini yaxshi bilishi kerak. Sholidan yuqori hosil olishda o‘g‘itlarning ahamiyati beqiyos. Chunki sholining ayniqsa, azotli o‘g‘itga talabi kuchli. O‘suv davri davomida bir gektar maydondagi sholi ekini uchun o‘rta hisobda 150-200 kg azot, 50-100 kg fosfor, 80-100 kg kaliy o‘g‘itlari solinadi. Ayniqsa faol o‘suv davrida sholiga belgilangan azotli va fosforli o‘g‘itni har sug‘orishda oz-oz miqdordan bo‘lib solish kerak. Ekinning o‘g‘itga talabini bargining rangi va nihollarning baquvvatligidan ham bilish mumkin. Fosforli o‘g‘itlar sholi hosili (guruch)ning sifat
Sholi nihollari qanday ko‘chat qilinadi?

Sholi nihollari qanday ko‘chat qilinadi?

Dehqonchilik
Sholini ko‘chat qilish uchun ko‘chatlarni maxsus maydonlarda yetishtirib olinadi. Ekishga tayyor bo‘lgan ko‘chatlarni ko‘chat qilish uchun dastlab, ko‘chat maydoni 3-4 soat oldin sug‘oriladi. Shunda yaxshi qondirib sug‘orilgan ko‘chatlarni osongina ko‘chirib olish mumkin. Ko‘chatlarni ekin dalasiga yaqinroq joylashgan kichikroq maydonda yetishtirilsa, ko‘chirib o‘tkazish qulay bo‘ladi. Uzoq masofalarga esa traktor pritseplarida yoki maxsus mashinalarda olib boriladi. Ko‘chatlarni ekishgacha salqinroq joyda 4-5 soatgacha saqlash mumkin. Ko‘chat qilish ishlarida ekin maydonining hajmiga qarab ishchi kuchi eng kamida 3-4 kishi bo‘lishi kerak. Bunda bir kishi tayyorlangan yangi maydonni (pollarni) ketma-ket ravishda suv bilan to‘ldirib tursa, yana bir kishi esa ko‘chatlarni ekuvchilarga
Mevalarni quritishda oltingugurt bilan dudlashning qanday samarasi bor?

Mevalarni quritishda oltingugurt bilan dudlashning qanday samarasi bor?

Bog‘dorchilik
Mevachilikda – quritiladigan mevalardan meva qoqilari va mayiz solishda mahsulotga gazsimon sulfit angidrid (oltingugurt gazi) bilan ishlov berish. Mahsulot rangini va sifatini yaxshilash, uzoq muddat buzilmay saqlanishini ta’minlash maqsadida qo‘llaniladi. Maxsulotni sifatli dudlash va oltingugurt tutuni bir tekis ta’sir etishi uchun meva va uzum taxta idishlarda yupqa qatlam qilib yoyilgan holda kameralarda yoki fanerdan yasalgan maxsus qutilarda dudlatiladi. Idishlarning sathi taxminan 60-90 sm bo‘lsa, qutining uzunligi 120, eni 80, balandligi 110 sm bo‘ladi. Oltingugurt chuqurroq joyda yoki maxsus tayyorlangan yerda yondiriladi. Meva va uzumlarni dudlashda donador oltingugurt ishlatiladi. O‘rta hisobda qutining 1 m3 qismiga 250 g oltingugurt sarflanadi. Dudlash 0,5-2 soat davom e
Yerni baronalash zarurmi?

Yerni baronalash zarurmi?

Dehqonchilik
Boronalash – ekin maydonidagi namlikni saqlash, shudgordagi notekisliklarni yo‘qotish, ekishni sifatli o‘tkazish va sug‘orish uchun qulay sharoit yaratish maqsadida ekinlarni ekish oldidan mola yordamida bajariladigan agrotexnikaviy tadbir hisoblanadi. Baronalash erta ko‘klamda yer haydalgandan keyin, ekishdan oldin o‘tkaziladi. Baronalash haydalgan yer betini yumshatish, tekislash, kesak va palaxsalarni maydalash, qatqaloqni buzish, urug‘ni ko‘mish (urug‘ yer betiga sepilganda), mineral o‘g‘itni tuproqqa aralashtirish, o‘simliklarni parvarish qilish – ko‘p yillik o‘t va kuzgi g‘alla ekinlari maydonini erta bahorda yumshatish kabi turli maqsadlarda o‘tkaziladi. Tuproqning fizik holati va granulometrik tarkibiga qarab baronalash 5-8 sm chuqurlikda o‘tkaziladi. Baronalash tuproq kapill
Bargak nima?

Bargak nima?

Foydali ma’lumotlar
Bargak – danagi olinib quritilgan o‘rik qoqi. Bargakning qaysa, kesilgan, bo‘lingan, dudlanmagan xillari bor. Qaysa bargak – danagi chiqarib olingan o‘rikni oltingugurt bilan dudlab tayyorlanadi. Pichoqda ikki pallaga bo‘linib, danagi ajratib olingan o‘rikni oltingugurtda dudlab tayyorlangan bargak kesilgan bargak deyiladi. Bo‘lingan bargak – tayyorlash uchun o‘rik qo‘lda ikki pallaga ajratilib, danagi olinadi, so‘ngra dudlab quritiladi. Quritishga tayyorlangan o‘riklar patnislarga terilib, maxsus shkafda 1,5–2 soat dudlanadi, so‘ngra oftobda quritiladi. 100 kg o‘rikni dudlash uchun 150–250 g oltingugurt sarflanadi. O‘rik dudlab quritilganda uning rangi va sifati yaxshi bo‘ladi. Uzoq muddat sifati buzilmasdan saqlanishi ta’minlanadi. Dudlanmagan bargak – o‘rik danagi ajratib olini
O‘simliklarda suv almashinuvi qanday kechadi?

O‘simliklarda suv almashinuvi qanday kechadi?

Foydali ma’lumotlar
Suv o‘simliklarning asosiy qismini tashkil qiladi va ular hayot faoliyatida muhim rol o‘ynaydi. Protoplazma tarkibida suv miqdori 80% atrofida bo‘ladi, hujayra shirasida 96–98% ni tashkil qiladi. Hujayra qobig‘ida suv miqdori 50% ga yaqin bo‘ladi. Suv sersuv mevalarda, masalan, bodringda – 98%, pomidorda – 94%, tarvuzda – 92%, kartoshkada – 77% suv bo‘ladi. Barglarda suv miqdori 80–90% ga etadi. Suv – asosiy erituvchi, unda erigan oziqa moddalar ildiz orqali so‘rilib, hujayra va to‘qimalarga boradi. Fotosintez jarayonida suv bevosita ishtirok etadi, uglevodlar sintezlanishida qatnashadi. O‘simliklarga o‘tgan 1000 qism suvning 2-3 qismi fotosintezda uglevodlar sintezida ishtirok etsa, olgan 997 qismi o‘simliklar to‘qimalarini to‘yintirish va bug‘langan suvning o‘rnini to‘ldirish uchun
O‘simliklar fiziologiyasi bo‘yicha olimlar qanday yangiliklar qilishgan?

O‘simliklar fiziologiyasi bo‘yicha olimlar qanday yangiliklar qilishgan?

Foydali ma’lumotlar
Dukkakli o‘simliklar ildizida tugunak bakteriyalari birgalikda yashab, ularni molekular azot bilan ta’minlashini Gelrigel asoslab berdi. Olimlardan A. II. Bax, V. I. Palladin, S. P. Kostichevlar, o‘simliklarning nafas olishini aniqlaganlar, ular nafas olish ximizmini va bijg‘ish jarayonini to‘liq ta’riflaganlar. Fotosintez va xemosintezni A. P. Vinogradov, Vannil va M. Kalvinlar izohlab berishgan. 18-asr oxirida Dj. Pristli, I. Ingenxauz va J. Senebelar birinchi bo‘lib, o‘simliklar havodagi karbonat angidridni quyosh nuri va xlorofill yordamida o‘zlashtirishini talqin qilganlar. 19-asr boshlarida Dj. Bussengo o‘simliklarning tuproqdan oziqlanishini o‘rganib, ular azotni tuproqdan nitrat va ammoniy tuzlari holida olishini isbotlagan. Mineral o‘g‘itlarni qo‘llashga nemis olimi
Malina ko‘chatini butash haqida

Malina ko‘chatini butash haqida

Bog‘dorchilik
Malina yiliga ikki marta butaladi. Hosili terib olingandan so‘ng meva tukkan barcha ikki yillik shoxchalari qirqib tashlanadi. Ularni poyasini qoldirmasdan tuproq sathigacha kesib tashlash kerak, chunki ular bir tomondan, o‘simlikni parvarish qilishga halaqit bersa, ikkinchi tomondan, yosh novdalarni hamda butun tupni ikki yillik novdalarda qishlaydigan hashorotlar va kasalliklar yuqtirish manbai bo‘lishi mumkin. Bu paytda malinaning singan hamda zaif ildiz bachkilari olib tashlanadi, bir-biridan 10-15 sm uzoqlikda joylashgan baquvvatlari butaladi, so‘ngra novdalarning 100-150 sm balandlikda yaxshi rivojlangan kurtaklarigacha chilpib tashlanadi. Bir yilda ikki marta hosil beruvchi (remontant) navlarining hosil bergan barcha novdalarining yuqori qismi kesib tashlanadi. Malinani parvar
Uzumni objush usulida quritish

Uzumni objush usulida quritish

Bog‘dorchilik
Bu usulning o‘ziga xos xususiyati shundaki, bunda mevaga avval kaustik sodaning qaynayotgan suvdagi aralashmasida ishlov beriladi (blanshirlash), so‘ngra uzum sortlariga ajratilgandan keyin savatlargi 2-3 kg dan solinadi va kaustik soda aralashtirilgan qaynayotgan qozonga tushiriladi. Suvga aralashtiriladigan kaustik soda 0.3-0.4% ni tashkil qiladi, ishlov berish (uzum solingan savatini qozonda tutib turish) vaqti 3-6 sekund davom etadi. Bunda uzum donasining yupqa po‘stida ingichka yoriqlar paydo bo‘ladi va dona po‘sti ustidagi mo‘msimon g‘ubor yo‘qoladi. Bu donasidagi namning tez bo‘g‘lanishini ta’minlaydi va quritish protsessi tezlashadi. Quritilgan mahsulot ortadi. Qozondan olingan uzumli savatlar, eritma oqib tushishi uchun panjaralar ustiga bir necha minut qo‘yiladi, so‘ngra pa
Uzumni quritish usullari va mayizbop navlar

Uzumni quritish usullari va mayizbop navlar

Bog‘dorchilik
O‘zbekistonning iqlim sharoiti uzum quritish uchun nihoyatda qulay. Issiq yozning davomiyligi, nisbiy namlikning past bo‘lishi, a’lo sifatli mayiz va xo‘raki uzum navlarining yetishtirilishi, xalqning an’anaviy tajribalari, shuningdek fan yutuqlari, quyoshli ochiq havoda va soyada meva quritish usullaridan keng foydalanishga, kam mablag‘ sarflab, yuqori sifatli mahsulot olishga imkon beradi. Quritish uchun tovar sifati yuqori bo‘lgan xom ashyoni keskin ko‘paytirish muhim vazifa hisoblanadi. Bu vazifalarni muvaffaqiyatli ado etish uchun har bir xo‘jalikdagi tokzorda kompleks agrotexnika tadbirlarini eng qulay muddatda to‘liq va yuqori sifatli qilib o‘tkazish zarur. Quritilgan mahsulot miqdorini ko‘paytirish va uning sifatini yaxshilash uchun hosilni terib olishga ikki xafta qolganda t