Oy: Sentabr 2017

Qishloq xo‘jaligida mehnat unumdorligi qanday sabablarga bog‘liq?

Qishloq xo‘jaligida mehnat unumdorligi qanday sabablarga bog‘liq?

Foydali ma’lumotlar
Har qanday soha ishlarini mexanizatsiyalashtirishdan asosiy maqsad – mehnat unumini keskin oshirib, bajariladigan ish va olinadigan mahsulotning tannarxini pasaytirishdan iborat. Mexanizatsiyalashtirilgan ishni inson o‘z qo‘l kuchi bilan emas, serunum ishlaydigan mashinadan foydalanilgan holda bajaradi. Soha mahsulotining tannarxini iloji boricha kamaytirib, daromadni oshirish uchun unda bajariladigan ayrim ish (operatsiya) larnigina emas, balki hamma operatsiyalarni to‘liq (kompleks) mexanizatsiyalashtirish kerak bo‘ladi. Qishloq xo‘jaligini kompleks mexanizatsiyalashtirish uchun zarur bo‘ladigan mashinalar tizimi (sistemasi) qabul qilinadi. Mashinalar sistemasi deganda bajariladigan texnologik ja – rayonlar hamda ish unumlari o‘zaro moslashtirilib, muvofiqlashtirilgan mashinalar, tran
Bodring yetishtirish ilmi

Bodring yetishtirish ilmi

Dehqonchilik
Dehqon bodring urug‘ini ekishga tayyorgarlik ko‘rar ekan, eng avvalo uning biologik xususiyati – issiqsevar, namsevar ekanligini, oson o‘zlashtiriladigan oziq moddalarga talabchanligini hisobga olishi kerak. Shuning uchun unga yaxshi qiziydigan, doimo esib turadigan shamollardan pana, unumdor, organik moddalarga boy, yer osti suvi yuza joylashgan, yengil qumoq, sho‘rlanmagan tuproqli maydonlarni tanlash maqsadga muvofiq. Bodring uchun yangi ochilib, ilk marta ishlangan yerlar, bedapoyadan bo‘shagan maydonlar, shuningdek, sabzi, karam, kartoshka kabi ekinlardan bo‘shagan maydonlar eng yaxshi ekin maydoni sanaladi. Bodringni palak otib o‘sadigan ekinlardan so‘ng ekish mumkin emas, chunki poliz ekinlaridan keyin ekilganda har xil kasallik va zararkunandalar ko‘payadi. Natijada hosildorl
“Seleksiya” – qanday fan?

“Seleksiya” – qanday fan?

Foydali ma’lumotlar
Qishloq xo‘jaligi ekinlaridan har yili yuqori va sifatli hosil olib, aholini ertagi yoki yil davomida mo‘1-ko‘l oziq-ovqat mahsulotlari, sanoatni esa xomashyo bilan yetarli darajada ta’minlashda muayyan sharoit dehqonchilik talablariga mos keladigan serhosil nav va duragaylar yaratish, ularni qishloq xo‘jaligi korxona va fermer xo‘jaliklarining dalalariga keng joriy etishning ahamiyati nihoyatda kattadir. Chunki nav (duragay) ekinlarni o‘stirish texnologiyasining asosiy elementlaridan biri hisoblanadi. Shuning uchun respublikamiz hukumati qishloq xo‘jaligi ekinlarining yangi navlarini yaratish, katta maydonlarda joriy etish uchun seleksiya va urug‘chilik ishlarini tubdan yaxshilashga alohida e’tibor berib kelmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan 1996-yil 29-30–avgustda
Pista necha yil mo‘l hosil beradi?

Pista necha yil mo‘l hosil beradi?

Bog‘dorchilik
O‘zbekiston tabiiy va sun’iy pistazorlarida yaxshi va o‘rtacha hosil 1-2-3-yillarda takroriy kutiladi. Pista lalmi yerlarda 10-12, sug‘orma yerlarda 7-8-yili hosilga kiradi. Yovvoyi holdagilari 15 kg gacha, payvand qilingan 8-10 yillik daraxtlari 30-45 kg meva beradi. Lekin hosildorligining kattaligi jihatidan farqi ahamiyatlidir. Pista serhosilligi 40 yillarda uch marotaba takrorlanishi mumkin. Erkin holda o‘sayotgan va siyrak daraxtzorlardagi daraxtlar har yili yaxshi gullaydi va bir tekis hosil beradi. Qalin va shox-shabbalari tutashgan daraxtzorlarda bu ko‘rsatkich juda past bo‘ladi. Masalan: Samarqand viloyatining Sarayqo‘rg‘on o‘rmon xo‘jaligidagi shox-shabbalari tutashgan qalin pistazorlar deyarli hosil bermaydi. Meva hosil berish davriyligi – bu serhosil meva shakllanishida plas
Bug‘doydoshlar oilasiga qanday o‘simliklar kiradi?

Bug‘doydoshlar oilasiga qanday o‘simliklar kiradi?

Dehqonchilik
Bug‘doydoshlar (g‘alladoshlar) – bir urug‘ pallali o‘simliklar oilasi. Bir yillik, ikki yillik yoki ko‘p yillik o‘t, ba’zan buta yoki daraxtlardan tashkil topgan. Poyasi silindrsimon tik yoki yonboshlab ko‘tarilib o‘sadi, bo‘g‘imlarga bo‘lingan, ichi g‘ovak, shuning uchun u poxol yoki somon deb ham ataladi. Bo‘yi 1 sm dan bir nechta o‘n m gacha bo‘ladi. Ba’zilarining poyasi yog‘ochlanib baland bo‘lib o‘sadi (masalan: bambukning bo‘yi 40 m, diametri 30 sm gacha). Barglari oddiy, ipsimon, qalami, bandsiz, navbatlashib joylashgan, qinli. Poyaning bir qismi shu barg qini ichida joylashadi. Gullari ikki jinsli, ba’zan bir jinsli, mayda, ko‘rimsiz, oddiy to‘pgullarga (boshoqchalarga) yig‘ilgan; bular esa murakkab to‘pgullar, shingil, ro‘vak va boshqalarni hosil qiladi. Boshoqchalari bitta
Bug‘doy ekishdan oldin yerni qanday o‘g‘itlash kerak?

Bug‘doy ekishdan oldin yerni qanday o‘g‘itlash kerak?

Foydali ma’lumotlar
Sug‘oriladigan yerlarga bug‘doy ekish ishlari ob-havo sharoitiga qarab sentabr oyining ikkinchi yarmidan boshlanib, noyabr oyining o‘rtalarigacha davom etadi. Bug‘doy ekish uchun asosan ertagi ekinlardan bo‘shagan unumdor ekin maydonlari tanlab olinadi. Buning uchun ertagi ekinlardan bo‘shagan dala maydonlari pluglab qo‘yiladi va kuz kelishi bilan ekishga tayyorlanadi. Shuningdek, kuzgi bug‘doyni go‘za ekini qator oralariga ham ekiladi. Urug‘ ekishdan oldin ekin maydonining gektariga 10-15 t go‘ng, 50-100 kg azot, 40-80 kg fosfor, shuningdek, kaliy kabi o‘g‘itlar solinib, haydaladi. Superfosfat o‘g‘itini esa bug‘doy ekiladigan maydonning har bir gektariga 800-1000 kg miqdorida solish mumkin. Lekin me’yordan ortiq solingan o‘g‘it yerni qotirib qo‘yadi. O‘g‘it ekin maydoniga bir me’yorda
Bodom ko‘chatlari qanday payvand qilinadi?

Bodom ko‘chatlari qanday payvand qilinadi?

Bog‘dorchilik
Bodom ko‘chatlarini payvand qilish boshqa danakli mevalarni (o‘rik, shaftoli, olcha, olxo‘ri va boshqalar) payvand qilish kabi amalga oshiriladi. Payvandtag sifatida danakmevalilardan – o‘rik, olcha, shaftoli va achchiq bodom ko‘chatlaridan foydalaniladi. Asosan kurtak va iskana usullarida payvand qilinadi. Kurtak usulida payvandlash sentabr oyining birinchi yarmida amalga oshiriladi. Payvandlashdan 5-6 kun oldin ko‘chat maydoni sug‘oriladi. Shunda payvandtagning po‘stlog‘i yog‘och qismidan oson ajraladi va payvandlangan kurtakning tutib qolish ko‘rsatkichi yuqori bo‘ladi. Kurtak payvand sentabr oyining dastlabki kunlaridan boshlanadi. Payvandlash uchun serhosil bodom daraxtining sog‘lom novdasi tanlanib, kesib olinadi. Novdadagi kurtaklar uchtalik (ikkita gul va bitta o‘suvchi) kurtak
Hosilni oshiruvchi preparat

Hosilni oshiruvchi preparat

Bog‘dorchilik
HOSILIN 20% (Gibberlin) – o‘simlikning o‘sishi va rivojlanishiga faol ta’sir ko‘rsatadigan o‘suvni boshqaruvchi tabletka shaklidagi modda. U murakkab tuzilmali organik kislota bo‘lib, o‘simlikning o‘sishi va rivojlanishiga faol ta’sir ko‘rsatadigan o‘stiruvchi moddadir. HOSILIN bilan ishlov berish o‘simlikning poyasi, shoxlari va bargining o‘sishi, mevasining tez pishishi, urug‘ining tez unib chiqishi va yangi nihollarning o‘sishini tezlashtiradi. Ishlatish maqsadiga ko‘ra HOSILIN turli usullarda qo‘llaniladi. Agar o‘simlikning vegetativ organlarini rivojlantirish kerak bo‘lsa, preparatni o‘simlikning yer ustki organlariga qo‘llash kerak. Agar o‘simlikning hosilini ko‘paytirish kerak bo‘lsa, preparatni o‘simlikning guliga va shakillangan mevasiga qo‘llash kerak bo‘ladi. HOSILINnin
Limon mevalari sifatli bo‘lishi uchun qanday parvarish zarur?

Limon mevalari sifatli bo‘lishi uchun qanday parvarish zarur?

Bog‘dorchilik
Limon daraxtidan sifatli va mo‘l hosil olish uchun birinchi navbatda unga yaxshi parvarish zarur. Daraxtga to‘g‘ri shakl berish ham muhim ahamiyatga ega. Chunki limonning ba’zi navlari tikonli bo‘lib, mevasi kattalashgan sari shamol ta’sirida unga ziyon yetkazib qo‘yishi mumkin. Limon daraxtiga shakl berish kosasimon yoki anor daraxtiga beriladigan shakl kabi (3-4 asosiy shox qoldirib) berilishi kerak. Shunda daraxtning barcha qismiga quyosh nuri yaxshi tushadi va limon mevasi sifatli bo‘ladi. Bundan tashqari shakl berish jarayonida daraxtning pastki qismidagi va ortiqcha shoxlari olib tashlanishi kerak. Lekin ko‘chatlar ekilgandan so‘ng dastlabki 4-5 yilgi hosilni ana shu pastki shoxlar beradi, yangi shoxlar esa hali to‘liq hosilga kirib ulgurmaydi. Shuning uchun pastki shoxlarni olib
ENTO BOR va ENTO ZINK – mo‘l hosil garovi

ENTO BOR va ENTO ZINK – mo‘l hosil garovi

Foydali ma’lumotlar
ENTO BOR – ekinlar va mevali daraxtlarda Bor moddasi yetishmovchiligini oldini oladi. ENTO BOR qo‘llanilganda o‘simlikda quydagilar yuz beradi: hosilning pishishi sezilarli darajada tezlashadi; hosil elementlarining shakillanishi, gullarning changlanishi tezlashadi; urug‘larning unish quvvati oshadi va ulardagi imunitet kuchayadi. Uning ta’sir etuvchi moddasi – suvda eruvchan Bor bo‘lib ulushi 15% ni tashkil qiladi. O‘simlik bargidan oziqlantirilganda 100 l suvga 250 g hisobida qo‘shiladi. Ekin turi va holatiga qarab meyorni oshirish yoki kamaytirish mumkin.   ENTO ZINK – ekinlar va mevali daraxtlarda, gazonlarda bargidan va ildizidan oziqlantirishda foydalanish tavsiya etiladi. Afzalliklari: ildizning rivojlanishini va chuqur ketishini tezlashtiradi;