Oy: Avgust 2017

Oshqovoq haqida qiziqarli maʼlumotlar

Oshqovoq haqida qiziqarli maʼlumotlar

Foydali maʼlumotlar
Oshqovoq bundan sakkiz ming yil oldin ham odamlarga maʼlum boʻlgan. Uni dastlab Janubiy Amerika aholisi qoʻllab koʻrgan. Endilikda oshqovoq yer yuzining qutbdan tashqari barcha hududlarida oʻsadi. Oshqovoq koʻp yillik va bir yillik boʻladi. Uning sariq, qizil, yashil, koʻk va kulrang turlari mavjud. Oshqovoqning yovvoyi tarzda oʻsuvchi, shuningdek, yem-hashak, bezak va oziq-ovqat uchun ekiladigan navlari ham bor. Kattaligi boʻyicha rekord darajadagi oshqovoqlarning ogʻirligi 900 kilogrammgacha yetadi. Bu mahsulotdan birinchilardan boʻlib foydalangan hindular uni urugʻi uchun yetishtirishgan. Oshqovoq urugʻini uzoq vaqt saqlash mumkin boʻlgan. Laxm joylarini olovda toblab ovqat uchun ishlatgan. Oshqovoq uyquni meʼyorga keltirishda samarali foyda beradi. Oshqovoq tarkib
Sabzi haqida qiziqarli maʼlumotlar

Sabzi haqida qiziqarli maʼlumotlar

Foydali maʼlumotlar
Sabzi dastlab 4000 yillar avval Janubi-gʻarbiy Osiyoda yetishtirilgan. U paytlardagi sabzi binafsharang va achchiq boʻlgani uchun odamlar uni oʻtkir hidi va urugʻi uchungina ekishgan. Vaqt oʻtishi bilan sabzining shirinroq va yumshoq oʻzakli navlari kirib kelgan. Milodiy I asrda qizil, XII asrda sariq va oq sabzilar paydo boʻlgan. Hozirgi kunda esa uning har xil shakl va rangdagi navlari deyarli barcha mamlakatda yetishtiriladi. Sabzi xalq tabobatida yurak-qon tomir kasalliklari, kamqonlik, poliartrit va ichak kasalliklarini davolashda foydalaniladi. Sabzi sharbati avitaminoz (vitaminlar yetishmasligi natijasida roʻy beradigan kasallik) ni davolashda birinchi vosita hisoblanadi. Bu sabzavot tarkibidagi fitonsid moddalari mikroblarni oʻldiradi, shuning uchun u shamollash va tomoq bezlari
Kartoshkaning qancha turi bor?

Kartoshkaning qancha turi bor?

Dehqonchilik
Kartoshka haqida qiziqarli maʼlumotlar:   Kartoshkadan dastlab Janubiy Amerika hindulari yegulik sifatida foydalangan. Uni madaniylashtirish taxminan oʻn ming yillar oldin Peru hududida boshlangan. Kartoshka haqidagi maʼlumotlar Yevropaga XVI asrdagina yetib kelgan, XVIII asrdan pazandachilikda keng qoʻllanila boshlagan. Hozirda kartoshka yer yuzining barcha hududlarida yetishtiriladi. Rossiya, Belorussiya, Irlandiya va Xitoy – kartoshka eng koʻp isteʼmol qilinadigan mamlakatlar. Kartoshkaning 4000 ga yaqin turi bor. Kartoshka dunyoning barcha oshxonalarida eng koʻp ishlatiladigan mahsulotlardan biri hisoblanadi. Kartoshkaning afzallik tomonlaridan biri – undan ovqat tayyorlash uchun oshpazlik malakasi yuqori boʻlishi shart emas. Istagan odam uni qovurib, dimlab yoki
Atirgul qanday yetishtiriladi?

Atirgul qanday yetishtiriladi?

Gulchilik
Ekish uchun tavsiya etilgan atirgul navlari: Qora magiya, Papilon, Burgun, Salvidor, Kulin Yelezaveta, Moskovskiy, Prezident, Anjelika va h. k. Koʻchat tayyorlash. Yozning oʻrtalarida chala yarim pishgan naʼmatak teriladi, dukkaklari chaqib olinadi va oʻradagi qumga aralashtirib koʻmiladi. Koʻmil-gandan soʻng 3-4 kun davomida suv sepilib turiladi. 15-20 kun oʻtgandan soʻng koʻmilgan naʼmatak qumdan olinadi, yoyib quritiladi. Quriganlari elanib, qumdan ajratiladi, mato xaltaga solib, soya va quruq joyda saqlanadi. Naʼmatak urugʻi noyabr oyida yana qalinligi 25-30 sm boʻlgan hoʻl qumga aralashtirib koʻmiladi. Mart oyining 5-10 sanalarida qumdan kovlab olinib, elanadi va 10-15 sanalarda yerga sepiladi. Sepilgan urugʻ 20-25 kun davomida unib chiqadi. May oyining oʻrtalariga borib yaga
Chinnigul qanday yetishtiriladi?

Chinnigul qanday yetishtiriladi?

Gulchilik
Ekish uchun tavsiya etilgan navlar: Grenadin, Turkiya, Golland, Xitoy va h. k. Koʻchat tayyorlash. Chinnigul ildiz orqali yerdan undirib yoki urugʻ sepish orqali koʻpaytiriladi. Chinnigul koʻp yillik gul turi boʻlgani uchun ildizlari orqali yonidan kurtak chiqarib koʻpayish xususiyatiga ega. Urugʻ sepib koʻpaytirishda sogʻlom, yaʼni pishgan urugʻ tanlab olinadi. Quritilgan urugʻ suvga boʻktirilgan yerga sepiladi va urugʻ usti tuproq bilan yupqa qilib yopib chiqiladi. Sepilgan urugʻ 10-15 kunda unib chiqadi. Unib chiqqandan keyin 50-60 kunda ekishga tayyor boʻladi. Ekish uchun joy tanlash va yerni tayyorlash. Chinnigul tuproq tanlamaydi, lekin tarkibida bir oz ohak boʻlgan, sogʻ, unumdor va donador tuproqli yerni koʻproq yoqtiradi. Tuproq har kvadrat metriga 4-5 kg goʻng va 400-500
Banan pishib yetilishi uchun qancha vaqt kerak?

Banan pishib yetilishi uchun qancha vaqt kerak?

Foydali maʼlumotlar
Bananning mingga yaqin turi bor, lekin ularning hammasi ham isteʼmolga yaroqli emas. Banan – eng keng tarqalgan qishloq xoʻjalik ekinlaridan biri. U ommalashganligi jihatidan toʻrtinchi oʻrinni egallaydi. Oldingi oʻrinlarda guruch, makkajoʻxori va bugʻdoy turadi. Bir gektar banan maydonidan 40 tonnagacha hosil olish mumkin. Yillik hosil vaznining ogʻirligi boʻyicha banan apelsindan keyin ikkinchi oʻrinda turadi. Eng koʻp banan yeydigan odamlar Afrikadagi Burundi mamlakati aholisi hisoblanadi. Bu yerda har bir kishi yiliga 200 kilogrammga yaqin banan isteʼmol qiladi. Hindiston – eng koʻp banan yetishtiruvchi mamlakat. Yangisiga qaraganda quritilgan bananning kaloriyasi besh karra koʻproq boʻladi. Banan – eng radioaktiv meva. Uning tarkibida kaliy radioaktiv izotopla
Pomidor haqida qiziqarli maʼlumotlar

Pomidor haqida qiziqarli maʼlumotlar

Foydali maʼlumotlar
XVI asr oʻrtalarida pomidor Yevropaga olib kelingan, lekin odamlar uni uzoq vaqtgacha isteʼmolga yaroqsiz, baʼzilar hatto zaharli deb hisoblagan. Bogʻbonlar uni ziynat beruvchi oʻsimlik sifatida oʻstirishgan. Dastlabki pomidor ishlatiladigan Yevropa ovqatlari retsepti 1692 yili Italiyaning Neapol shahrida nashr qilingan. “Pomidor” soʻzi italyan tilida “oltin olma” degan maʼnoni anglatadi. Pomidor tomiri yer ostiga 1 metr, eniga 1,5 – 2,5 metrgacha oʻsib boradi. Uning poyasi 2 metrgacha yetishi mumkin. Baʼzi pomidorlarning ogʻirligi bir kilogrammdan ortadi. Dunyodagi eng yirik pomidor 2,9 kilogramm. U AQSHda yetishtirilgan. Dunyo boʻyicha pomidorning 10 000 ga yaqin turi bor. Pomidorning pushti, sariq, qora tusdagi navlari ham bor. Yer yuzida har yili 60 milyon tonn
Petrushka qanday ekin?

Petrushka qanday ekin?

Dehqonchilik
Petrushka – soyabonguldoshlar oilasiga mansub bir yoki ikki yillik oʻt oʻsimliklar turkumiga kiruvchi sabzavot ekini. Petrushkaning vatani – Oʻrta dengiz boʻylari hisoblanadi. 4 turi bor, shundan poliz petrushka turi ekiladi. Birinchi yili barg va ildizmeva hosil qiladi. Barglari 3 marta patsimon kertikli. Ikkinchi yili oʻsimlik uzun sershox poya chiqarib gullaydi. Gullari mayda, chetdan changlanadi, toʻpguli – soyabonsimon. Urugʻi mayda. Petrushka sovuqqa chidamli, namsevar va yorugʻtalab oʻsimlik boʻlib, 3–5°C da urugʻi unib chiqadi. Bargi va ildizmevasida oqsil, yogʻ, shuningdek, efir moylari, S, A, V1 V2, vitaminlar va boshqalar bor. Petrushkaning ildizi, bargi va faqat bargi isteʼmol etiladigan ikki xili bor. Ildizi va poyalaridan oziq-ovqat sanoati va tibbiyotda foydalaniladi. Bar
Mosh – eng yaxshi siderat ekinlardan biri

Mosh – eng yaxshi siderat ekinlardan biri

Dehqonchilik
Mosh doni tarkibida 24-28 foiz oqsil, 2-4 foiz moy, 46-50 foiz kraxmal, V guruhi vitaminlari, lizin, arginin mavjud. U dukkakli don ekinlari orasida oqsil va vitaminlarga boy boʻlishi, kalloriyasining koʻpligi jihatidan alohida ajralib turadi. Mosh doni ozuqalik qiymati bilan bugʻdoy, loviya, noʻxat, koʻknoʻxat va javdar donlaridan 1,5-2 baravar, toʻyimliligi bilan esa 1,5 baravar ustun turadi. Mosh tarkibidagi oqsilning hazm boʻlishi 86%. Bundan tashqari, mosh doni tarkibida Mg, Ca, S, Na, Fe, Ma, Cu, B, Co, Ni, I kabi makro va mikroelementlar boʻlib, fosfor tuzlariga juda boydir. Ayrim mamlakatlarda mosh donidan salat tayyorlanadi. Makaron va konditer sanoatida mosh unidan 30 foiz qoʻshilsa, sifati tubdan yaxshilanadi. Hozirda Davlat reyestriga kiritilgan moshning “Qahrabo”, “Navro
Oshkoʻklar haqida qisqacha maʼlumot

Oshkoʻklar haqida qisqacha maʼlumot

Dehqonchilik
Oshkoʻklar – taomlarga (koʻk holicha) qoʻshiladigan koʻkatlardir. Oshkoʻklarga jambil, kashnich, petrushka, rayhon, koʻk (barra) piyoz, shivit, sarimsoq koʻki, selderey hamda bahor oylarida yovvoyi oʻsadigan yalpiz va boshqalar kiradi. Ular lazzatli taom tayyorlashda zirovarlar kabi muxim ahamiyatga ega. Oshkoʻklar tarkibida ifori (efirli) moylar, turli vitaminlar mavjud. Oshkoʻklar qoʻshilgan taomlar xushxoʻr boʻladi, yaxshi xazm boʻladi. Aksariyat oshkoʻklar toʻgʻralgan holda suyuq oshlarga qoʻshiladi, shuningdek, ularning shoxchalari salatlarni bezashda ishlatiladi. Oshkoʻklardan rayhon, jambil shoʻrvalarga shoxchasi bilan xam solinadi. Baʼzi oshkoʻklar (masalan: ukrop, petrushka) bodring va pomidor tuzlashda, sirkalab konserva qilishda ishlatiladi. Soya joyda quritib elaki qilingan